İstanbul Boşanma Davası Rehberi: Süreç, Nafaka, Velayet ve Mal Paylaşımı

Boşanma, yalnızca evliliğin sona ermesi değildir. Aynı süreçte velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı ve ziynet gibi birbirine bağlı birçok konu karara bağlanır. Bir başlıkta yapılan eksik talep ya da kaçırılan süre, yıllar sonra giderilmesi zor sonuçlar doğurabilir.

Bu rehber, İstanbul'da boşanma davası açmayı düşünenlerin sorduğu soruları süreç sırasına göre ele alır: hangi mahkeme yetkili, hangi sebeple dava açılır, nafaka ve velayet nasıl belirlenir, mal paylaşımı için hangi süreler işler. Metin Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Yoksulluk nafakasına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı gibi değişen konular ilgili başlıkta ayrıca belirtilmiştir.

İstanbul'da Boşanma Avukatına Ne Zaman Başvurulmalı?

Boşanma davasında avukatla temsil zorunlu değildir. Ancak dilekçede hangi sebebe dayanıldığı, hangi taleplerin birlikte ileri sürüldüğü ve delillerin ne zaman bildirildiği sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle hukuki görüş, dava açılmadan önce alındığında en fazla fayda sağlar.

Dava açmadan önce görüşme yapılması gereken durumlar

• Ortak konutu terk etmeyi düşünüyorsanız: Haklı sebep olmadan ayrılmak terk iddiasına, konutun durumu ise aile konutu haklarına yol açabilir.
• Ortak çocuk varsa: Velayet ve geçici tedbirler dava başında şekillenir.
• Zina veya şiddet iddiası varsa: Affetme ve hak düşürücü süreler dava hakkını ortadan kaldırabilir.
• Mal varlığı, ziynet veya banka kayıtları söz konusuysa: Delil kaybı ve süre aşımı riski vardır.
• Taraflardan biri yurt dışında yaşıyorsa: Yetki, tebligat ve uygulanacak hukuk ayrıca değerlendirilmelidir.

Boşanma avukatı seçerken nelere dikkat edilmeli?

• Avukatın baro kaydının bulunması
• Vekâlet ücretinin yazılı sözleşmeyle belirlenmesi; sözleşmedeki ücret asgari ücret tarifesinin altında olamaz (Avukatlık Kanunu m. 164)
• Sürecin riskleri, seçenekleri ve olası sonuçları hakkında açık bilgi verilmesi
• Dosyadaki gelişmelerin düzenli olarak bildirilmesi

Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Arasındaki Fark Nedir?

Anlaşmalı boşanmada eşler boşanmanın tüm sonuçları üzerinde anlaşır ve hâkim bu anlaşmayı onaylar. Çekişmeli boşanmada ise anlaşma yoktur veya bazı konularda uyuşmazlık sürer. Bu durumda sebep, kusur ve talepler yargılama sonunda mahkemece karara bağlanır.

Anlaşmalı boşanmanın şartları (TMK m. 166/3)

• Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
• Eşler birlikte başvurmalı ya da biri diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
• Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirmelidir.
• Hâkim, çocuğun yararına aykırı gördüğü hükümler için değişiklik önerebilir; taraflar kabul etmezse boşanma kararı verilmez.

Protokolde yer alması gereken konular

• Velayet ve kişisel ilişki düzeni
• İştirak ve yoksulluk nafakasının miktarı veya feragati
• Maddi ve manevi tazminat talepleri
• Ziynet ve ev eşyalarının paylaşımı
• Mal rejiminin tasfiyesi

Çekişmeli boşanma nasıl işler?

Davacı sebebini ve taleplerini dilekçeyle bildirir; davalı cevap verir ya da karşı dava açar. Sebep ve kusur; tanık beyanları, mesaj kayıtları, raporlar ve belgelerle ispatlanır. Eşler boşanma konusunda hemfikir olsa bile nafaka, velayet veya tazminat gibi konularda uzlaşamazlarsa dava çekişmeli olarak sürer.

Hangi Sebeplerle Boşanma Davası Açılabilir?

Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini ikiye ayırır. Özel sebepler 161 ila 165. maddelerde sayılır; genel sebep ise 166. maddedeki evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır.

Özel boşanma sebepleri

Genel sebep: evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m. 166)

Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede sarsılmışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Uygulamada en sık başvurulan sebep budur. Şu davranışlar bu kapsamda ileri sürülür:

• Şiddet ve tehdit
• Hakaret ve onur kırıcı davranışlar
• Sadakat yükümlülüğüne aykırı davranış (aldatma kanıtlanamazsa bu sebebe dayanılır)
• Ailenin evliliğe müdahalesi ve eşin buna sessiz kalması
• Ekonomik şiddet, aile giderlerine katılmama
• İlgisizlik ve ortak hayattan kaçınma

Kusurun dağılımı; tazminat ve yoksulluk nafakası talepleri bakımından belirleyicidir. Hak düşürücü sürelerin ve affetmenin sonuçları için Boşanmada Affetme Sayılmayan Durumlar ile Boşanma Davasında Affetme ve Yargıtay Uygulaması yazıları incelenebilir.

Boşanma Davası Hangi Mahkemede ve Nasıl Açılır?

Boşanma davaları aile mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Bu iki yerden birinde dava açılabilir.

Anadolu Yakası'nda hangi adliye?

Anadolu Yakası'ndaki aile davalarının büyük bölümü Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi'nde görülür. Adliyenin yargı çevresi Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla, Kadıköy, Üsküdar, Ataşehir, Ümraniye, Çekmeköy, Sancaktepe ve Sultanbeyli ilçelerini kapsar. Beykoz, Şile ve Adalar gibi ilçelerde yetkili birim, dava açılmadan önce adliyenin yargı çevresine göre ayrıca teyit edilmelidir. Avrupa Yakası'nda ise Çağlayan, Bakırköy, Küçükçekmece ve Büyükçekmece adliyelerindeki aile mahkemeleri ilçeye göre görev yapar. Bu bölgedeki dosyalar için Kartal Boşanma Avukatı sayfası da incelenebilir.

Dava dilekçesinde neler bulunmalı?

• Tarafların kimlik ve adres bilgileri
• Boşanma sebebi ve buna dayanak olaylar (tarih ve somut anlatımla)
• Talepler: boşanma, velayet, kişisel ilişki, tedbir ve iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat
• Delil listesi ve tanık bilgileri
• Gerekiyorsa ihtiyati tedbir talebi (ör. çocuğun yurt dışına çıkışının engellenmesi, konutun kullanımı)

Boşanma Süreci Adım Adım Nasıl İşler?

Çekişmeli boşanma davası; dilekçe, cevap, ön inceleme, tahkikat, karar ve kanun yolu aşamalarından geçer. Anlaşmalı boşanmada bu aşamalar çoğunlukla tek duruşmada birleşir.

Anlaşmalı boşanmada taraflar kanun yoluna başvurudan feragat ederse karar duruşma gününde kesinleşebilir.

Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Kesin bir süre vermek mümkün değildir; süre dosyanın türüne ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Anlaşmalı boşanma uygulamada çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli boşanma ise delil toplama ve tanık dinleme aşamaları nedeniyle aylar, karmaşık dosyalarda yıllar sürebilir. İstinaf ve temyiz aşamaları bu süreye eklenir.

Süreyi uzatan başlıca etkenler

• Tanık sayısı ve tebligat sorunları
• Bilirkişi ve sosyal inceleme raporu beklenmesi
• Mal varlığı ve ziynet iddiaları
• Karşı dava açılması
• Yurt dışına yapılacak tebligatlar
• İstinaf ve temyiz aşamaları

Nafaka Türleri Nelerdir, Nasıl Belirlenir?

Boşanmayla bağlantılı olarak tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası düzenlenmiştir. Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasındaki yardım nafakası ise ayrı bir türdür.

Nafaka miktarı nasıl belirlenir?

• Tarafların gelir, gider ve mal varlığı
• Çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık giderleri
• Tarafların yaşam standardı
• Yoksulluk nafakasında kusur oranı

Nafaka artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir mi?

Koşullar değiştiğinde nafaka miktarı artırım veya azaltım davasıyla yeniden belirlenebilir (TMK m. 176 ve m. 182). Yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi hâlinde kendiliğinden sona erer. Alacaklı evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşarsa, haysiyetsiz hayat sürerse veya yoksulluğu ortadan kalkarsa nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır.

Nafaka ödenmezse ne olur?

Nafaka alacağı ilamlı icra takibine konu edilebilir. Nafaka borcunu ödemeyen borçlu hakkında İcra ve İflas Kanunu m. 344 uyarınca tazyik hapsi uygulanabilir. İcra süreçleri için icra ve iflas hukuku sayfası incelenebilir.

Velayet Kime Verilir, Çocukla Kişisel İlişki Nasıl Düzenlenir?

Velayet kararında temel ölçüt çocuğun yararıdır. Hâkim boşanma kararında velayeti ebeveynlerden birine verir, diğer ebeveynle çocuk arasındaki kişisel ilişkiyi düzenler ve iştirak nafakasını belirler (TMK m. 182). Cinsiyete dayalı otomatik bir kural yoktur.

Velayet değerlendirmesinde dikkate alınan unsurlar

• Çocuğun yaşı ve bakım ihtiyacı
• Ebeveynin çocukla duygusal bağı ve bakım imkânları
• Çalışma düzeni ve yaşam koşulları
• Çocuğun okul ve sosyal çevresi
• Çocuğun yaşına ve olgunluğuna göre görüşü
• Uzman tarafından hazırlanan sosyal inceleme raporu

Kişisel ilişki (görüş) düzeni

Velayeti verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişkisi kaldırılamaz. Hâkim görüşmelerin sıklığını, çocuğun gece kalıp kalmayacağını ve tatil dönemlerini belirler. Taraflar mahkemenin belirlediği düzenden daha geniş bir düzen üzerinde anlaşabilir.

Velayet sonradan değiştirilebilir mi?

Koşullar önemli ölçüde değişirse (ihmal, şiddet, yerleşim yerinin değişmesi gibi) velayetin ve kişisel ilişki düzeninin değiştirilmesi için dava açılabilir (TMK m. 183). Çocuğun soybağına ilişkin uyuşmazlıklar ise boşanma davasından ayrı bir dava konusudur; ayrıntı için Soybağının Reddi Davası yazısına bakılabilir.

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?

Mal paylaşımı, eşlerin tabi olduğu mal rejimine göre yapılır. Eşler mal rejimi sözleşmesi yapmamışsa kanuni mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m. 202). Bu rejim 01.01.2002 tarihinden itibaren geçerlidir; bu tarihten önceki evlilik dönemi için mal ayrılığı hükümleri ve katkı payı alacağı ayrıca değerlendirilir.

Katılma alacağı nasıl hesaplanır?

Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer (TMK m. 225/2). Hangi malların edinilmiş mal sayılacağı bu tarihe göre belirlenir. Her eş, diğerinin edinilmiş mallarından borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağına sahiptir (TMK m. 236).

Değer artış payı

Bir eşin, diğerinin malının edinilmesine, geliştirilmesine veya korunmasına yaptığı katkılar değer artış payı olarak talep edilebilir (TMK m. 227).

Ziynet eşyaları kime aittir?

Düğünde takılan ziynetlerin kime ait sayılacağı konusunda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.04.2024 tarihli kararıyla önceki içtihadını değiştirmiştir. Önceki uygulamada düğünde kime takılırsa takılsın ziynetin kadına ait olduğu kabul ediliyordu. Yeni görüşe göre şu sıra izlenir:

1. Taraflar arasında paylaşım anlaşması varsa ona göre,
2. Anlaşma yoksa yerel örf ve âdet iddia ve ispat edilirse ona göre,
3. Aksi hâlde erkeğe ve kadına takılan veya verilen, ekonomik değeri olan şeyler kural olarak takılan veya verilen kişiye ait sayılır. Cinse özgü eşya o cinse verilmiş kabul edilir.

İspat bakımından kadına özgü ziynetlerin kadının elinde bulunması olağan sayıldığından, ziynetlerin diğer eşte kaldığını ileri süren taraf bunu ispatlamalıdır. Konuya ilişkin ayrıntılar için Yargıtay'ın Ziynet Görüşünü Değiştirmesi duyurusu ve Ziynet Alacağı Davasında İspat yazısı incelenebilir.

Maddi ve Manevi Tazminat Hangi Hâllerde İstenir?

Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ise manevi tazminat talep edebilir (TMK m. 174).

• Maddi tazminat: Örneğin eşin sağladığı desteğin kaybı gibi ekonomik menfaat kayıpları kapsamındadır.
• Manevi tazminat: Tutar, kusur oranı, tarafların ekonomik durumu ve olayın ağırlığı dikkate alınarak belirlenir.
• Eşit kusur: Tarafların eşit kusurlu bulunduğu hâllerde tazminat talebi kural olarak reddedilir.

Aile Konutu ve Koruma Kararı (6284) Nasıl Uygulanır?

Aile konutu üzerinde eşin rızası olmadan devir, kira sözleşmesinin feshi veya sınırlı ayni hak kurulması gibi işlemler yapılamaz (TMK m. 194). Konut eşlerden birinin adına kayıtlıysa diğer eş tapuya aile konutu şerhi koydurabilir. Boşanma davası sırasında hâkim, ortak konutun kullanımı hakkında tedbir kararı verebilir.

Şiddet veya şiddet tehdidi söz konusuysa 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruma kararı alınabilir. Uzaklaştırma, konuta giriş yasağı ve geçici maddi yardım gibi tedbirler bu kapsamdadır. Başvuru kolluk, cumhuriyet başsavcılığı veya aile mahkemesine yapılabilir. Dosyanın aile hukuku boyutu için Aile ve Boşanma Hukuku sayfasına bakılabilir.

Boşanma Davasında Deliller ve Kusur Nasıl Kanıtlanır?

Boşanma sebebini ve karşı tarafın kusurunu iddia eden taraf ispatlamakla yükümlüdür. Deliller kural olarak dava ve cevap dilekçelerinde bildirilmelidir; sonradan delil sunmak çoğu hâlde mümkün olmaz. Çocuğun durumuna ilişkin konularda ise hâkim re'sen araştırma yapabilir.

Sık kullanılan deliller

• Tanık beyanları
• Mesaj, e-posta ve sosyal medya yazışmaları
• Doktor raporu ve adli rapor
• 6284 sayılı Kanun kapsamında alınmış koruma kararları
• Banka, kuyumcu ve tapu kayıtları (mal ve ziynet iddialarında)
• Bilirkişi ve sosyal inceleme raporu

Boşanma Masrafları ve Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?

Boşanma davasında başlıca giderler başvuru harcı, karar ve ilam harcı, gider avansı (tebligat, bilirkişi, keşif) ve avukatlık ücretidir. Harç tutarları her yıl güncellendiği için dava açılırken güncel tarife esas alınmalıdır.

• Avukatlık ücreti: Vekâlet ücreti sözleşmesiyle belirlenir ve asgari ücret tarifesinin altında olamaz.
• Karşı taraf vekâlet ücreti: Dava sonunda haklı çıkan lehine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilebilir.
• Adli yardım: Ekonomik durumu yeterli olmayanlar için baro adli yardım bürosuna başvurulabilir; ayrıca HMK m. 334 kapsamında adli yardım talep edilebilir.

Yabancılık Unsuru Taşıyan Boşanma Nasıl İşler?

Eşlerden biri yabancı uyrukluysa veya taraflar yurt dışında yaşıyorsa üç soru ortaya çıkar: Türk mahkemesi yetkili mi, hangi ülkenin hukuku uygulanacak ve yabancı mahkeme kararı Türkiye'de nasıl tanınacak. Bu soruların cevabı 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da (MÖHUK) aranır.

• Yetki: Taraflardan biri Türk vatandaşıysa Türk mahkemelerinin yetkisi MÖHUK m. 41 ve iç hukuk yetki kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
• Uygulanacak hukuk: Boşanma sebepleri ve hükümleri öncelikle eşlerin müşterek millî hukukuna, yoksa müşterek mutad mesken hukukuna, o da yoksa Türk hukukuna tabidir (MÖHUK m. 14).
• Tebligat: Yurt dışındaki eşe uluslararası tebligat yapılır; bu durum süreyi uzatabilir.
• Tanıma ve tenfiz: Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de hüküm doğurması için MÖHUK m. 50 ve devamı uyarınca tanıma, gerekirse tenfiz davası açılır.

Boşanma Sonrası Süreç: Kesinleşme, Soyadı ve Yeniden Evlilik

Boşanma kararı kesinleştikten sonra karar nüfus kaydına işlenir ve evlilik hukuken sona erer. Bu aşamadan sonra dikkat edilmesi gereken başlıca konular şunlardır:

• Soyadı: Boşanan kadın kural olarak evlenmeden önceki soyadına döner. Evlilik soyadını kullanmaya devam etmek için hâkimden izin istenebilir ve bunun için haklı bir menfaat gösterilmelidir (TMK m. 173).
• Nafaka düzeni: Ödemelerin düzenli yapılması ve koşullar değişirse artırım veya azaltım davası açılması gerekir.
• Yeniden evlilik: Yoksulluk nafakası alacaklısının evlenmesi hâlinde nafaka kendiliğinden sona erer.
• Süreler: Mal rejimi ve tazminat gibi taleplerin zamanaşımı kesinleşme tarihinden başlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davası ne kadar sürer?

Süre dosyaya göre değişir. Anlaşmalı boşanma çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır. Çekişmeli boşanmada tanık, bilirkişi ve kanun yolu aşamaları nedeniyle süre aylardan yıllara uzanabilir.

Anlaşmalı boşanma için evliliğin ne kadar sürmüş olması gerekir?

Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir (TMK m. 166/3). Bir yıldan kısa evliliklerde boşanma, genel veya özel bir sebebe dayanılarak çekişmeli yolla istenir.

Boşanma davası açmak için süre sınırı var mı?

Genel sebebe (evlilik birliğinin temelinden sarsılması) dayanan davada kural olarak hak düşürücü süre yoktur. Zina ve hayata kast gibi özel sebeplerde ise öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde fiilden itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır.

Boşanma davası açıldığında nafaka kendiliğinden bağlanır mı?

Hâkim, dava süresince tedbir nafakasına re'sen karar verebilir (TMK m. 169). Miktarın doğru belirlenmesi için gelir ve gider belgelerinin dosyaya sunulması gerekir.

Süresiz nafaka kalktı mı?

Henüz kalkmamıştır. Anayasa Mahkemesi TMK m. 175'teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir; iptal hükmü 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecektir. O tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır ve kesinleşmiş nafakalar kendiliğinden sona ermez.

Velayet her zaman anneye mi verilir?

Hayır. Velayet kararında ölçüt çocuğun yararıdır. Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı, ebeveynin imkânları ve sosyal inceleme raporu birlikte değerlendirilir.

Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte mi yapılır?

Hayır. Mal rejimi tasfiyesi ve katılma alacağı ayrı bir dava konusudur ve boşanmanın kesinleşmesine bağlıdır. Yargıtay uygulamasında bu talepler için 10 yıllık zamanaşımı kabul edilmektedir.

Eşim boşanmak istemiyorsa boşanabilir miyim?

Boşanma karşı tarafın rızasına bağlı değildir; ancak sebebin ispatlanması gerekir. Davacının kusuru daha ağırsa davalının itirazı üzerine dava reddedilebilir. Ret kararı kesinleştikten sonra bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat kurulamamışsa TMK m. 166/4 uyarınca yeniden dava açılabilir.

Boşanma davasında avukat tutmak zorunlu mu?

Zorunlu değildir. Ancak sebep, talep ve delil seçimi sonucu belirlediği için dava öncesinde hukuki görüş alınması önerilir. Anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmada bizzat bulunması gerekir.

Yurt dışında yaşıyorum, Türkiye'de boşanma davası açabilir miyim?

Taraflardan biri Türk vatandaşıysa Türk mahkemelerinde dava açılabilir (MÖHUK m. 41). Uygulanacak hukuk MÖHUK m. 14'e göre belirlenir. Yurt dışındaki eşe yapılacak tebligat süreyi uzatabilir.