Boşanmada Affetme Sayılmayan Durumlar: Yargıtay'ın Reddettiği 6 İddia

Boşanma davalarında sıklıkla karşılaşılan bir savunma tekniği şudur: Davalı taraf, dava konusu olaylardan önce veya sonra gerçekleşen bazı olgulara dayanarak "davacı beni affetti, artık bu olaylara dayanamaz" iddiasında bulunur. Bu iddia kabul görürse dava reddedilir; üstelik tazminat hakları da yitirilir. Yargıtay'ın affetme olarak kabul ettiği olayların incelendiği yazımızı incelemenizi tavsiye ederiz. 

Ne var ki Yargıtay, her birlikte olma ya da her vazgeçme eylemini affetme olarak değerlendirmez. Belirli koşullar altında "affetme iddiası" hukuki dayanaktan yoksun kalır ve reddedilir. Bu makalede, Yargıtay'ın affetme olarak KABUL ETMEDİĞİ altı durum emsal kararlarla açıklanmaktadır.

1. Barışma Girişimi Teşebbüste Kalırsa — Fiili Birliktelik Olmadan Affetme Olmaz

Eşlerden birinin diğeriyle barışmak için adım atması — telefon etmesi, kapıya gitmesi, mesaj yollaması — ama karşı tarafın bu girişimi reddetmesi ya da barışmanın fiilen gerçekleşmemesi halinde, Yargıtay bir "affetme"nin oluşmadığını kabul eder.

Hukuki terminolojiyle: barışma girişimi, barışma teşebbüsünde kalmıştır. Teşebbüs hukuki anlamda affetme ya da hoşgörüyle karşılama değildir; yalnızca evliliği kurtarma isteğinin bir işaretidir.

• Telefon veya mesajla barışmak istediğini bildirmek, ama karşı tarafın reddetmesi
• Kapıya gitmek, ama içeri alınmamak
• Aracılar vasıtasıyla barışma teklifi yapmak, ama kabul görmemek

2. Eve Döndükten Sonra Şiddet veya Hakaret Devam Ettiyse

Bir eşi eve — ya da evlilik birliğine — davet etmek ya da birlikte yaşamaya başlamak, kural olarak önceki kusurların affedildiği anlamına gelir. Ancak bu birliktelik sırasında şiddet, hakaret veya kusurlu davranış sürdüyse, Yargıtay artık affetmeden söz edilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır.

Başka bir deyişle: "Affetme", pasif bir hoşgörüdür; şiddetin devam ettiği bir ortamda bu hoşgörünün varlığından söz edilemez. Mağdur olan tarafın rızasıyla değil, baskı ya da korkuyla o konutta kalmaya devam etmesi affetme sayılmaz.

3. Yalnızca Birleşen Davadan Feragat — Asıl Dava Kapsamı Korunur

Bu, Yargıtay'ın en nüanslı içtihatlarından birini barındıran konudur. Mahkemede birden fazla dava birleştirilmişse, taraflardan birinin yalnızca birleşen davadan feragat etmesi, asıl davadaki olayları da affettiği anlamına gelmez.

Başka bir deyişle: Feragat, hangi davadan yapıldıysa yalnızca o davanın kapsadığı olayları etkiler. Asıl dava ayrı bir tarihe ve ayrı bir kapsama sahipse, o davadaki olaylar feragatin dışında kalır.

4. 4320 / 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Tedbiri Alınmışsa

Şiddet mağduru olan eş, mahkemeden 4320 sayılı (eski) veya 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında koruma tedbiri almışsa, bu durum tarafların barıştıklarının ya da şiddetin affedildiğinin kabul edilmesini engeller.

Koruma kararı almak; tam tersine, mağdurun o olayları hâlâ koruma altına alınmayı gerektiren ağır ihlaller olarak nitelendirdiğini ortaya koyar. Bu delil, "affetme" iddiasıyla doğrudan çelişir.

• Şiddet nedeniyle kolluktan veya mahkemeden uzaklaştırma kararı istenmesi
• 6284 m. 5 kapsamında tedbir kararı alınması
• Şikâyet dilekçeleri, savcılık başvuruları ve tutanak kayıtları
• Ceza davası açılması ve mahkûmiyet/HAGB kararı bulunması

5. Güven Sarsıcı Davranış Dava Tarihine Kadar Aralıksız Sürdüyse

Aldatma, başka biriyle duygusal veya cinsel ilişki sürdürme, güven sarsıcı mesajlaşmalar gibi davranışlar geçici değil süregelen bir nitelik taşıyorsa, Yargıtay bunların affedilmiş sayılabileceğini kabul etmez.

Bu durumda mantık şöyledir: Affetme, belirli bir tarihte bitmiş olaylar için söz konusu olabilir. Eğer kusurlu davranış dava tarihine kadar kesintisiz biçimde devam ettiyse, mağdurun bu davranışı "hoşgörüyle karşıladığı" sonucuna varılamaz.

6. Feragat veya Barışma Sonrasında Gerçekleşen Yeni Olaylar Önceki Affın Kapsamı Dışındadır

Feragat ya da barışma, yalnızca o tarihe kadar gerçekleşmiş olayları etkiler. Bundan sonra yaşanan yeni kusurlu davranışlar ise önceki affın kapsamı dışındadır ve yeni bir boşanma davasına dayanak oluşturabilir.

Bir tarafın "ama zaten önceden affettin" demesi, feragat tarihinden sonraki yeni olaylar söz konusu olduğunda geçersizdir. Yargıtay bu ilkeyi hem feragat hem de barışma sonrası için tutarlı biçimde uygulamaktadır.

7. Affetme İddiasını Çürütmek İçin Ne Yapmalısınız?

Karşı tarafın "affettin" savunmasıyla karşılaşıyorsanız ya da bu riski taşıyan bir davranışınızın olduğunu fark ettiyseniz, aşağıdaki adımlar hukuki durumunuzu güçlendirebilir:

• Koruma kararlarını belgeleyin: 6284 veya eski 4320 kapsamında aldığınız her tedbir kararını muhafaza edin.
• Şikâyet ve başvurularınızı kayıt altına alın: Savcılık, kolluk veya KADES başvurularınızın tarih ve içeriklerini belgeleyiniz.
• Birlikte yaşama zorunluluğunu ispatlayın: Ayrılacak yer bulamadığınız, ekonomik baskı altında olduğunuz ya da tehdit nedeniyle aynı çatı altında kalmak zorunda kaldığınız kanıtlayıcı delilleri toplayın.
• Yeni olayların tarihini netleştirin: Kusurlu davranışın ne zaman başladığını ve feragat/barışma tarihinin ne zaman olduğunu avukatınızla birlikte titizlikle tespit edin.
• Barışma girişimlerini belgelemeyin: "Barışmak istedim ama karşı taraf reddetti" durumunu ispat edecek mesaj veya tanık delillerinizi hazır bulundurun.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşimle görüşmeye çalıştım ama o reddetti; bu "affetme" sayılır mı?

Hayır. Yargıtay'a göre barışma girişiminin fiilen barışmayla sonuçlanması gerekir. Girişim karşı tarafça reddedildiyse ya da barışma gerçekleşmediyse, bu durum yalnızca "barışma teşebbüsü" olarak kalmakta ve hukuki anlamda affetme sayılmamaktadır.

Eşimden şiddet gördüm ama ayrılamadım; bu "affetme" olarak yorumlanır mı?

Kural olarak hayır. Özellikle 6284 veya 4320 kapsamında koruma kararı almışsanız, şikâyet ve başvurularınız varsa, bu deliller "gönüllü hoşgörü" iddiasını çürütür. Şiddet uygulanan ortamda kalmak zorunluluktan kaynaklanıyorsa, Yargıtay bunu affetme olarak değerlendirmez.

Birleşen davamdan feragat ettim; asıl davamı da kaybeder miyim?

Hayır, zorunlu olarak değil. Yargıtay, birleşen davadan yapılan feragatin yalnızca o davanın tarihinden önceki olayları etkilediğini kabul etmektedir. Asıl dava daha sonraki bir tarihe aitse ve o tarih aralığında yeni olaylar varsa, asıl davanız korunabilir. Bu konuda mutlaka bir avukata danışmanızı öneririz.

Karşı taraf "affettiği" dönemden sonra yeni kusurlar işlediyse ne olur?

Feragat veya barışma tarihinden sonra gerçekleşen yeni kusurlu davranışlar, önceki affın kapsamı dışındadır. Bu yeni olaylar, yeniden boşanma davası açmak için dayanak oluşturabilir. Ancak bu "yeni olayların" ispatlanması davacıya düşer.