Katar – Türkiye – İstanbul Avukatı: Katar Kararlarının Tenfizi, Miras, Boşanma, İş ve Taşınmaz İşlemleri

Katar'da yaşayan, çalışan veya yatırım yapan Türk vatandaşları ile Katar'da hukuki ilişkisi bulunan yabancılar; iş, alacak, boşanma, miras ve taşınmaz konularında çoğu zaman iki hukuk düzenine temas eder. Karar veya belge Katar'da doğar, ancak sonuç çoğunlukla Türkiye'de aranır: icra dairesinde, tapuda, nüfusta.

Maya Avukatlık Bürosu, İstanbul Anadolu Yakası'nda (Kartal) faaliyet göstermektedir. Büronun Katar'da ofisi bulunmamaktadır; gerekli hâllerde Katar'daki meslektaşlarla ve yabancı bürolarla iş birliği yapılmaktadır. Büro, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının ve yabancı uyruklu müvekkillerin Türkiye'deki dosyalarını da yürütmektedir. Hizmet dili Türkçe ve İngilizcedir.

Katar Mahkeme Kararlarının Türkiye'de Tanınması ve Tenfizi

Katar mahkemelerinden alınan bir karar, kesinleşmiş olsa bile Türkiye'de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Yetkili Türk mahkemesinden tanıma veya tenfiz kararı alınması gerekir. Bu süreç, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 50 ila 59. maddelerinde düzenlenmiştir. Türkiye ile Katar arasında hukuki ve ticari konulardaki yabancı kararların tanınması ve tenfizini düzenleyen yürürlükte bir ikili anlaşma tespit edilememiştir. Bu nedenle inceleme genel MÖHUK şartları üzerinden yürür; karşılıklılık şartı ayrıca ele alınır.

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Fark

• Tanıma: Kararın Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesidir. Örneğin Katar'da verilen boşanmanın Türkiye'de de geçerli sayılması.
• Tenfiz: Kararın Türkiye'de icra edilebilir hâle gelmesidir. Örneğin nafaka veya alacak hükmünün icra dairesinde takip edilebilmesi.
• Tenfiz kararı verildiğinde, kararın aynı zamanda tanındığı kabul edilir.
• Türk mahkemesi Katar kararının esasını yeniden incelemez; yalnızca tanıma ve tenfiz şartlarının bulunup bulunmadığına bakar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Tenfiz davalarında görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir (MÖHUK m.51). Aile hukukuna ilişkin kararlarda aile mahkemesi görevlidir.
• Yetki kural olarak karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yeri veya sakin olduğu yer mahkemesindedir. Türkiye'de yerleşim yeri bulunmuyorsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri gündeme gelebilir.
• Kararın tenfizinde hukuki yararı bulunan herkes dilekçe ile başvurabilir (MÖHUK m.52).

Katar Kararı İçin Tenfiz Şartları, Belge Zinciri ve Süre

Tenfiz Şartları (MÖHUK m.50 ve m.54)

• Karar, Katar mahkemesince hukuk davasına ilişkin olarak verilmiş olmalıdır. Ceza ilamlarındaki kişisel haklara ilişkin hükümler için de tenfiz istenebilir.
• Karar, verildiği yer hukukuna göre kesinleşmiş olmalıdır.
• Karşılıklılık bulunmalıdır. Tanıma talebinde bu şart aranmaz (MÖHUK m.58).
• Konu, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde olmamalıdır.
• Karar, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır.
• Karşı tarafın savunma haklarına uyulmuş olmalıdır.

Gerekli Belgeler

• Katar mahkeme kararının aslı veya onaylı örneği
• Kararın kesinleştiğini gösteren şerh veya belge
• Kararın yeminli Türkçe tercümesi (karar Arapça düzenlenmişse Arapça-Türkçe tercüme)
• Vekaletname, kimlik ve adres bilgileri

Süre

Tanıma ve tenfiz davası için sabit bir süre kuralına dayanmak yerine, her dosyada kararın kesinleşme tarihi, zamanaşımı ve delil durumu birlikte değerlendirilir. Gecikme, belgelerin güncelliğini yitirmesine ve itirazlara zemin hazırlayabilir. Bu nedenle kesinleşmenin ardından gecikmeden başvurulması önerilir. Kesin süre, dosya incelenerek teyit edilmelidir.

Katar Kararının Türkiye'de Tenfiz Süreci

Türk Mahkeme Kararlarının Katar'da İcrası

Türkiye'de alınan bir kararın Katar'da uygulanması, Katar'ın 2024 tarihli 4 sayılı Adli İcra Kanunu çerçevesinde yürütülür. Kanun, yabancı karar ve emirlerin icrasında karşılıklılık ilkesini (m.13) benimsemiş, yabancı kararların icrası için şekli şartları (m.15) düzenlemiş ve icra işlemlerini yürütecek İcra Mahkemesini (m.2) kurmuştur.

• Karşılıklılık itirazı gündeme gelirse, bunun ispatı başvuran tarafa düşebilir. Türk hukukunda yabancı kararların tenfizine imkân tanınması bu ispatta önem taşır.
• Katar mahkemelerinde işlemler Arapça yürütüldüğünden, kararın ve eklerinin Arapça tercümesi gerekir.
• Türkiye'de düzenlenen belgelerin Katar'da kullanılması için tasdik ve Katar temsilciliğinde onay zinciri gerekebilir.
• Katar'daki işlemler için genellikle Katar'da yetkili avukatlarla çalışmak gerekir.

Katar'da Miras ve Vasiyetname

Mal varlığı hem Katar'da hem Türkiye'de bulunan kişilerin mirası, iki hukuk düzeninin kesiştiği bir alandır. MÖHUK m.20 uyarınca miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabidir; ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Katar'daki mal varlığı bakımından ise Katar mahkemelerinin yetkisi ve Katar hukuku gündeme gelir.

Katar'da aile ve miras uyuşmazlıkları Aile (Şer'i) Mahkemesi önünde görülür. Müslüman olanlar bakımından Aile Kanunu (22 sayılı, 2006) ve İslam hukukuna dayalı pay oranları uygulanır; gayrimüslim yabancılar bakımından ise kendi ülke hukukunun uygulanması talep edilebilmektedir. Pay oranları Türk Medeni Kanunu'ndaki oranlardan farklı olabilir.

Sık Karşılaşılan Miras Dosyaları

• Katar'da vefat eden Türk vatandaşının Katar'daki banka hesapları, taşınmazı ve işverenden alacakları
• Türkiye'deki taşınmazların mirasçılar adına intikali (mirasçılık belgesi, TMK m.598)
• Katar'da düzenlenen vasiyetname veya mirasçılık belgesinin Türkiye'de kullanılması
• Saklı pay ihlali ve tenkis davaları
• Mirasçılar arasında ortaklığın giderilmesi

Katar'da düzenlenen bir belgenin Türkiye'deki tapu ve banka işlemlerinde kabul edilmesi; şekil şartlarına, tasdik zincirine ve tercümeye bağlıdır. İşlem yapmadan önce dosyanın incelenmesi önerilir.

Katar Boşanma Kararının Türkiye'de Geçerliliği

Katar'da boşanma, tarafların dinine ve uyruğuna göre belirlenen hukuka tabidir. Müslüman olanlar bakımından Aile Kanunu uygulanır; gayrimüslim yabancılar kendi ülke hukukunun uygulanmasını talep edebilir. Katar'da verilen boşanma kararı, Türkiye'de tanınmadıkça Türk hukuku bakımından sonuç doğurmayabilir.

• Yalnızca boşanmanın Türkiye'de geçerli olması isteniyorsa tanıma davası yeterli olabilir.
• Velayet, nafaka, tazminat ve mal rejimi hükümlerinin Türkiye'de icrası için tenfiz davası gerekir.
• Mahkeme kararı yerine tek taraflı irade beyanı veya idari işlemle gerçekleşen boşanmalar, MÖHUK kapsamındaki "mahkeme ilamı" niteliği ve kamu düzeni bakımından ayrıca incelenir; sonuç dosyaya göre değişir.
• Bu davalarda aile mahkemesi görevlidir. Taraflar, çoğu dosyada Türkiye'ye gelmeden vekaletname ile temsil edilebilir.

Katar'da İş İlişkisi, Hizmet Sonu Ödemesi ve İşçilik Alacakları

Katar'da özel sektör çalışanlarının iş ilişkisi 2004 tarihli 14 sayılı İş Kanunu ile düzenlenir. 2020 tarihli 18 sayılı Kararname-Kanun ile işveren değiştirmek için işverenin muvafakatı (NOC) şartı kaldırılmıştır. 2026 tarihli 9 sayılı Kanun ise iş uyuşmazlıklarında izlenecek süreci yeniden düzenlemiştir.

Hizmet Sonu Ödemesi

• En az bir yıl çalışan işçi, her hizmet yılı için en az üç haftalık temel ücret tutarında hizmet sonu ödemesi (end-of-service gratuity) alma hakkına sahiptir (İş Kanunu m.54). Kısmi yıllar orantılı hesaplanır.
• Hesap temel ücret üzerinden yapıldığından, sözleşmedeki temel ücret ve yan ödeme ayrımı sonucu doğrudan etkiler.
• Bu ödeme, Türkiye'deki kıdem tazminatı ile birebir aynı değildir; koşullar ve hesap yöntemi ayrı incelenir.

İşçilik Uyuşmazlıklarında Süreç (9/2026 Sayılı Kanun)

Katar'da Taşınmaz Edinimi

Yabancıların Katar'da taşınmaz edinimi 2018 tarihli 16 sayılı Kanun ve Bakanlar Kurulu kararlarıyla belirlenen bölgelerle sınırlıdır. İki temel hak türü vardır: tam mülkiyet (freehold) ve en fazla 99 yıl süreli, yenilenebilir intifa hakkı (usufruct). Tam mülkiyet için The Pearl ve Lusail gibi belirlenmiş bölgeler söz konusudur. Belirli değerin üzerindeki alımlarda gayrimenkule bağlı oturma izni imkânı da bulunabilir; bu imkân, değer eşiğine ve yılda asgari kalış şartına bağlıdır. Bölge listeleri ve eşikler değişebildiği için güncel şartlar işlem tarihinde teyit edilmelidir.

Satın Almadan Önce Kontrol Listesi

• Taşınmazın bulunduğu bölgenin ve parsel/ünite numarasının yabancı edinimine açık olup olmadığı
• Satılan hakkın tam mülkiyet mi intifa mı olduğu ve ünitenin ayrı tapusu bulunup bulunmadığı
• Taşınmaz üzerinde ipotek, haciz veya şerh bulunup bulunmadığı
• Satış sözleşmesinin, ödeme planının ve devir koşullarının incelenmesi
• Proje aşamasında alımlarda geliştirici ve sözleşme hükümleri; ödenmemiş hizmet bedelleri
• Vekaletname ile işlem yapılacaksa yetki belgesinin tasdik zinciri

Satış vaadi ve inşaat sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklarda sözleşmenin feshi, ödenen bedelin iadesi veya tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Alacak Tahsili, Çek, Şirket ve Tahkim Dosyaları

Alacaklının izleyeceği yol, elindeki belgenin türüne ve borçlunun malvarlığının bulunduğu ülkeye göre değişir:

• Kesinleşmiş Katar ilamı varsa: Türkiye'de tenfiz kararından sonra ilamlı icra takibi yapılır.
• Senet, çek, fatura veya sözleşme varsa ve borçlunun malvarlığı Türkiye'deyse: Türkiye'de ilamsız icra takibi başlatılır; itiraz hâlinde itirazın iptali davası açılır.
• Borçlunun malvarlığı Katar'daysa: Katar'da ayrı bir takip veya dava planlanır. 4 sayılı Adli İcra Kanunu, belirli şartlarla çeki ve kira sözleşmesini de icra senedi olarak tanımıştır.
• Aynı kanun, icra hâkimine borçlu hakkında seyahat yasağı gibi tedbirler alma yetkisi vermektedir. Katar'da borcu bulunan kişiler bakımından bu ihtimal ayrıca değerlendirilmelidir.
• Karşılıksız çek, Katar Ceza Kanunu m.357 kapsamında cezai sonuç doğurabilir. Güncel hüküm işlem öncesi teyit edilmelidir.

Yabancı Teminatı (MÖHUK m.48)

Şirket Kuruluşu ve Yabancı Yatırım

Katar'da yabancı sermayeli şirket kuruluşu 2019 tarihli 1 sayılı Yabancı Yatırım Kanunu çerçevesinde yürür. Çoğu sektörde %100'e kadar yabancı sermaye payı mümkündür ve ilgili bakanlığın onayı aranır. Bankacılık, sigorta ve ticari acentelik gibi alanlar için ayrı kurallar uygulanır.

Tahkim

Katar, New York Sözleşmesi'ne 2002 yılında katılmıştır ve 2017 tarihli 2 sayılı Tahkim Kanunu uygulanmaktadır. Türkiye de New York Sözleşmesi'ne taraftır. Tahkim şartı içeren sözleşmelerde hakem kararlarının tanınması ve tenfizi, mahkeme kararlarından ayrı bir rejime tabidir; bu nedenle sözleşme aşamasında uyuşmazlık çözüm yerinin seçimi önem taşır.

Maya Avukatlık Bürosu'nun Hizmet Alanları

Maya Avukatlık Bürosu, Katar–Türkiye hattındaki dosyalarda aşağıdaki alanlarda hukuki destek sunmaktadır:

Cezai konularda, Katar ile 15 Kasım 2017'de Doha'da imzalanan adli yardımlaşma anlaşması suçluların iadesi, hükümlü nakli ve ceza yargılamalarının devrini de kapsamaktadır. Anlaşmanın yürürlük durumu ve uygulaması dosyaya göre ayrıca değerlendirilir.

İstanbul'dan Hizmet ve Yabancı Bürolarla İş Birliği

Maya Avukatlık Bürosu, İstanbul Anadolu Yakası'nda Kartal'da faaliyet göstermektedir. Büro; yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarına ve yabancı uyruklu müvekkillere Türkiye'deki dosyalarında hizmet vermektedir. Hizmet dili Türkçe ve İngilizcedir.

Büronun Katar'da ofisi bulunmamaktadır. Katar mahkemelerinde yapılması gereken işlemler için, gerektiğinde Katar'daki meslektaşlarla iş birliği yapılabilmektedir. Bu iş birliği dosyanın niteliğine göre ve müvekkilin bilgisi dâhilinde kurulur.

Dosyanızın ilk değerlendirmesi için genellikle şu belgeler yeterlidir:

• Katar mahkeme kararı, iş sözleşmesi veya varsa dava dosyasının kopyası
• Kimlik veya pasaport bilgileri, varsa Katar oturum kartı (QID) bilgisi
• Tapu, satış sözleşmesi veya vasiyetname örneği
• Taraflar arasındaki yazışmalar, maaş ve ödeme belgeleri

Belgelerinizi iletişim sayfası üzerinden iletebilirsiniz.

Katar – Türkiye Hukuki İlişkileri: 17 Sık Karşılaşılan Konu

1. MÖHUK Çerçevesinde Katar ve Türkiye'deki Davaların Yönetimi

MÖHUK, yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda yetkili mahkemeyi, uygulanacak hukuku ve kararların tanınıp tenfiz edilmesini belirler. Her dosyada önce şu sorular yanıtlanır: Hangi ülke mahkemesi yetkili? Hangi ülke hukuku uygulanacak? Karar diğer ülkede tanınıp tenfiz edilebilir mi?

2. Katar'da Boşanma Davası ve Türkiye'ye Etkisi

Katar'da açılan boşanma davası, tarafların dinine ve uyruğuna göre belirlenen hukuka göre görülür. Karar kesinleştikten sonra Türkiye'de nüfus ve mal rejimi bakımından sonuç doğurabilmesi için tanıma adımı atılmalıdır.

3. Katar Boşanma Kararının Tanınması ve Tenfizi

Yalnızca evlilik bağının sona erdiğinin Türkiye'de de kabul edilmesi isteniyorsa tanıma; nafaka, velayet ve tazminat gibi hükümlerin uygulanması isteniyorsa tenfiz talep edilir. Kararın mahkemece mi yoksa tek taraflı işlemle mi verildiği, kamu düzeni denetiminde önem taşır.

4. Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Hazırlanacak Dosya

Karar, kesinleşme belgesi, tasdik zinciri, yeminli tercüme, vekaletname ve kimlik bilgileri hazırlanır. Katar Apostil Sözleşmesi'ne taraf olmadığından belgelerin onay şekli dosya bazında kontrol edilir.

5. Katar'da Vefat Eden Türk Vatandaşının Mirası

Katar'daki mal varlığı için Katar mahkemelerinin yetkisi ve Katar hukuku, Türkiye'deki mal varlığı için ise Türk hukuku ve Türk mahkemeleri gündeme gelir. İki mal varlığı grubu birlikte planlanmalıdır.

6. Türkiye'deki Mal Varlığının İntikali ve Veraset İşlemleri

Türkiye'de intikal için mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır, veraset ve intikal vergisi işlemleri yapılır, ardından tapu ve banka intikali gerçekleştirilir. Yabancı unsurlu dosyalarda mahkeme yolu gerekebilir.

7. Katar'da Düzenlenen Vasiyetnamenin Türkiye'de Kullanımı

Vasiyetnamenin şekil şartlarına uygunluğu, tasdik zinciri ve tercümesi kontrol edilir. Türkiye'deki taşınmazlar için Türk hukukundaki saklı pay sınırları aşılamaz; aşılırsa tenkis davası gündeme gelir.

8. Katar'da Taşınmaz Edinimi: Tam Mülkiyet ve İntifa

Edinim belirli bölgelerle sınırlıdır; satın alınan hakkın tam mülkiyet mi yoksa intifa mı olduğu fiyatı, devri ve mirasa konu olma biçimini etkiler. Satın alma öncesinde bölge ve tapu bilgisi resmî kayıtlardan teyit edilmelidir.

9. Satış Vaadi ve Proje Aşamasında Alınan Taşınmazlar

Proje aşamasında alımlarda ödeme planı, teslim tarihi ve geliştiricinin yükümlülükleri sözleşmeden doğar. Teslim gecikmesi veya sözleşmeye aykırılık hâlinde fesih ve iade talepleri değerlendirilir.

10. Hizmet Sonu Ödemesi ve Türkiye'deki Kıdem Tazminatı Farkı

Katar İş Kanunu'nda hizmet sonu ödemesi, her yıl için en az üç haftalık temel ücret üzerinden hesaplanır. Türkiye'deki kıdem tazminatı rejimi farklıdır; iki sistem birbirine kıyas edilerek değil, ayrı ayrı incelenmelidir.

11. İşçilik Alacaklarında Uzlaşma ve Komite Süreci

9 sayılı 2026 tarihli Kanun'la birlikte uyuşmazlıklar önce Bakanlıkta uzlaşmaya götürülmekte, sonuç alınamazsa komiteye sevk edilmektedir. Uzlaşma süreci boyunca zamanaşımının durması, başvuru zamanlaması bakımından önem taşır.

12. Katar'daki Projelerde Alt İşveren ve Asıl İşveren İlişkisi

Katar'daki projelerde çalışan işçilerin alacaklarında, işverenin kim olduğu ve sözleşme zincirindeki sorumluluk dosyaya göre incelenir. Yüklenici, alt yüklenici ve işveren arasındaki sözleşmeler delil bakımından önemlidir.

13. Çek, Senet ve Alacak Tahsili

Katar'da çek hem icra senedi hem de cezai sorumluluk bakımından ayrı sonuçlar doğurabilir. Türkiye'de ise alacaklı, senede bağlı veya ilamsız takip yolunu seçebilir. Borçlunun malvarlığının nerede bulunduğu yol haritasını belirler.

14. Katar'da Şirket Kurulumu ve Yabancı Yatırım

Yabancı Yatırım Kanunu çoğu sektörde yüksek oranlı yabancı sermaye payına imkân tanır. Ortaklık yapısı, sözleşme dili ve uyuşmazlık çözüm yeri kuruluş aşamasında netleştirilmelidir.

15. Tahkim ve Hakem Kararlarının Tenfizi

Katar ve Türkiye New York Sözleşmesi'ne taraftır. Tahkim şartı bulunan sözleşmelerde hakem kararının iki ülkede tenfizi, ayrı usul ve şartlara tabidir.

16. Çocuk Velayeti ve Uluslararası Çocuk Kaçırma

Türkiye, 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne 2000 yılından beri taraftır (5717 sayılı Kanun). Katar ise bu sözleşmeye taraf değildir; bu nedenle iade talepleri sözleşme mekanizmasıyla değil, Katar iç hukuku ve diplomatik yollarla ilerler. Bu dosyalarda süre önemlidir, gecikmeden başvurulmalıdır.

17. Cezai Konularda Adli Yardımlaşma, İade ve Borçlu Hakkında Tedbirler

Katar ile 2017'de imzalanan ceza işlerinde adli yardımlaşma anlaşması iade ve hükümlü naklini de kapsar; yürürlük durumu dosya bazında kontrol edilir. Katar'da icra aşamasındaki borçlular bakımından seyahat yasağı gibi tedbirler de gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular