Bulgaristan – Türkiye Arasında Hukuki İşlemler: Kararların Tenfizi, Miras, Boşanma ve Taşınmaz İçin İstanbul Avukatları
Bulgaristan'da verilmiş bir mahkeme kararını Türkiye'de uygulatmak, Bulgaristan'daki bir mirası paylaşmak, sınır ötesi bir boşanmayı kayda geçirmek veya Bulgaristan'da taşınmaz almak isteyenler iki ülkenin hukuk düzeniyle birlikte karşılaşır. Bu sayfa, Bulgaristan – Türkiye hattındaki en sık hukuki ihtiyaçları ve izlenen yolları özetler.
Maya Avukatlık Bürosu, İstanbul Kartal'da (Anadolu Yakası) hizmet vermektedir; Bulgaristan'da ofisi bulunmamaktadır. Bulgaristan'da yapılması gereken işlemler için yerel avukatlar ve yabancı hukuk büroları ile iş birliği yapılır. Hizmet dili Türkçe ve İngilizcedir.
Kısa Cevap
Bulgaristan mahkeme kararları Türkiye'de kendiliğinden icra edilemez. İcra için tenfiz (MÖHUK m.50 vd.), boşanma gibi durum değiştiren kararlar için tanıma davası (m.58 vd.) açılır. Bulgaristan'da Türk vatandaşları daire ve bina edinebilir; arsa ise doğrudan değil, Bulgaristan'da kurulu bir şirket üzerinden edinilebilir. Miras ve çocuk işlerinde iki ülkenin kuralları birlikte değerlendirilir.
İçindekiler
Bulgaristan Mahkeme Kararlarının Türkiye'de Tanınması ve Tenfizi
Bulgaristan'da verilen bir mahkeme kararı, Türkiye'de kendiliğinden icra edilemez; çoğu zaman kendiliğinden hukuki sonuç da doğurmaz. Kararın Türkiye'de geçerli olması için Türk mahkemesinden tenfiz veya tanıma kararı alınması gerekir. Her iki kurum 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da (MÖHUK) düzenlenmiştir.
Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark
- Tenfiz: Kararın Türkiye'de zorla icra edilebilmesini sağlar. Para alacağı, nafaka ve tazminat gibi eda hükümleri için gerekir.
- Tanıma: Kararın Türkiye'de hukuki sonuç doğurmasını sağlar. Boşanma gibi durum değiştiren veya tespit eden kararlar için kullanılır.
- Aynı karar hem tanıma hem tenfiz gerektirebilir. Örneğin boşanma ile birlikte hükmedilen nafaka bu kapsamdadır.
Bulgaristan'a Özgü Çerçeve
Türkiye ile Bulgaristan arasında medeni ve ticari konularda adli yardımlaşma ile kararların karşılıklı tanınması ve tenfizine ilişkin ikili bir anlaşma bulunduğu belirtilmektedir. Anlaşma hükümleri MÖHUK ile birlikte değerlendirilir; somut dosyada hangi hükmün uygulanacağı kararın niteliğine ve tarihine göre belirlenir.
Bulgaristan Avrupa Birliği üyesi olsa da AB içindeki kolaylaştırılmış tanıma ve tenfiz rejimi (Brüksel I bis Tüzüğü) Türk mahkeme kararlarına uygulanmaz. Bu nedenle ters yönde, yani Türkiye'de alınan kararın Bulgaristan'da uygulanmasında Bulgaristan'ın Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu ve ikili anlaşma esas alınır.
Hukuki Dayanak
5718 sayılı MÖHUK m.50–57 (tenfiz) ve m.58–59 (tanıma); yetkili mahkeme m.51; karşılıklılık m.54. Bulgaristan tarafında Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu m.117–124 ve ikili anlaşma. Belgelerin geçerliliği bakımından 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi (iki ülke de taraftır).
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Tenfiz davası asliye hukuk mahkemesinde, aile hukuku kararlarında aile mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yeridir; Türkiye'de yerleşim yeri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri yetkilidir. Türk mahkemesi kararın esasına girmez; yalnızca kanundaki şartların bulunup bulunmadığını inceler.
Tenfiz ve Tanıma İçin Şartlar, Belgeler ve Süre
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus
Kesinleşmemiş bir karar için tenfiz talebi kabul edilmez. Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmadığı veya savunma hakkının kısıtlandığı anlaşılırsa talep reddedilebilir. Belgelerin eksik olması ya da çevirilerin hatalı hazırlanması yargılamayı uzatır.
Temel Şartlar
- Karşılıklılık: Ülkeler arasında anlaşma, kanun veya uygulama yoluyla karşılıklılığın bulunması (m.54).
- Münhasır yetki: Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindeki bir konuda verilmemiş olması.
- Kamu düzeni: Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması.
- Savunma hakkı: Karşı tarafın usulüne uygun çağrılmış olması ve savunma hakkının korunması.
- Kesinleşme: Kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması.
Gerekli Belgeler
- Bulgar mahkemesince onaylanmış karar örneği
- Kesinleşme şerhi veya kesinleşme belgesi
- Davalıya yapılan tebligatı ve çağrıyı gösteren belgeler
- Apostil şerhi (Bulgaristan ve Türkiye 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraftır)
- Yeminli tercüman tarafından hazırlanmış Türkçe çeviri
Ne Kadar Sürer?
Süre; tebligatın tamamlanma hızına, mahkemenin iş yüküne, belgelerin eksiksizliğine ve karşı tarafın itirazına göre değişir. Uygulamada birinci derece yargılaması birkaç aydan bir yılı aşan sürelere kadar uzayabilir. İstinaf aşaması ayrıca süre ekler. Bu nedenle kesin bir takvim vermek yerine dosya belgeleri incelenerek tahmini bir süre belirlenir.
Tipik Süreç
Türkiye'de Alınan Kararın Bulgaristan'da Uygulanması
Ters yönde işlem Bulgaristan'da yürütülür ve çekişmeli bir tanıma yargılaması niteliğindedir. Genel olarak karşı tarafın usulüne uygun çağrılmış olması, Bulgaristan'da çelişen bir karar bulunmaması ve kararın Bulgar kamu düzenine aykırı olmaması aranır. Kesinleşme şerhli onaylı karar örneği, apostil ve Bulgarca yeminli çeviri gerekir. Bu aşama Bulgar avukatlarla iş birliği içinde yürütülür; dosyanın ayrıntıları Bulgar mevzuatına göre ayrıca kontrol edilir.
Bulgaristan'da Miras: İki Ülkenin Kuralları Birlikte Uygulanır
Türkiye'de miras, MÖHUK m.20 uyarınca ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye'deki taşınmazlar için ise Türk hukuku uygulanır. Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden alınır (TMK m.598).
Bulgaristan'da ise AB Miras Tüzüğü (650/2012) uygulanır. Kural olarak ölenin ölüm anındaki mutad meskeninin hukuku geçerlidir; ölen isterse millî hukukunu seçebilir. Tüzük, AB üyesi olmayan ülke vatandaşlarının mirasında da uygulanır.
Neden Önemli?
Türkiye ve Bulgaristan'ın bağlama kuralları farklı sonuçlar verebilir. Örneğin Bulgaristan'da yaşayan bir Türk vatandaşının terekesi bir ülkede Bulgar hukukuna, diğerinde Türk hukukuna göre değerlendirilebilir. Bu nedenle mirasın her iki sistemde birlikte planlanması gerekir.
- Bulgaristan'daki taşınmaz, banka hesabı ve şirket paylarının tespiti
- Türkiye'de alınan mirasçılık belgesinin Bulgaristan'da kabulünün ayrıca incelenmesi
- Miras reddi süreleri: Türk hukukunda üç aydır (TMK m.606); Bulgaristan'daki süreler ayrıca kontrol edilir
- Mirasçılar arasında paylaşım ve ortaklığın giderilmesi
- Bulgaristan'dan göç etmiş ailelerde çifte vatandaşlıktan doğan belge ve kayıt farklılıkları
Bulgaristan ile Türkiye Arasında Alacak ve İcra
Alacak dosyalarında belirleyici olan, borçlunun malvarlığının hangi ülkede bulunduğudur. Malvarlığı Türkiye'deyse Türk icra daireleri ve mahkemeleri, Bulgaristan'daysa Bulgar mahkemeleri ve icra organları devreye girer.
- Türkiye'deki malvarlığı: İlamsız icra takibi veya alacak davası; alacağın tehlikede olduğu hâllerde ihtiyati haciz (İİK m.257 vd.).
- Bulgar mahkeme kararı: Türkiye'de tenfiz kararı alındıktan sonra ilamlı icra yolu işletilir.
- Türk mahkeme kararı: Bulgaristan'da tanıma yargılaması tamamlandıktan sonra orada icra edilir.
- Sözleşme kayıtları: Yetkili mahkeme, tahkim ve uygulanacak hukuk maddeleri baştan incelenir.
Boşanma, Velayet ve Uluslararası Çocuk Kaçırma
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus
Bulgaristan'da verilen boşanma kararı, Türkiye'de tanınmadan nüfus kaydına işlenmez. Kayıt güncellenmezse kişi Türkiye'de evli görünmeye devam eder; yeniden evlilik, miras ve mal rejimi işlemleri aksayabilir.
Boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması için tanıma davası (MÖHUK m.58 vd.) açılır. Karar nafaka, velayet veya mal paylaşımı hükümleri de içeriyorsa bu hükümler için tenfiz de gerekebilir.
Çocuğun Bir Ülkeden Diğerine Götürülmesi
Türkiye ve Bulgaristan, 1980 tarihli Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi'ne taraftır; Türkiye 2004'te Bulgaristan'ın katılımını kabul etmiştir. Çocuk bir ebeveyn tarafından haksız olarak diğer ülkeye götürülür veya orada alıkonulursa, merkezi makam olan Adalet Bakanlığı aracılığıyla iade başvurusu yapılabilir. Haksız alıkoymadan itibaren bir yıl içinde yapılan başvurularda çocuğun derhâl iadesi esastır; sözleşmedeki istisnalar saklıdır.
Zaman önemlidir: Başvuru ne kadar erken yapılırsa delil toplama ve mahkeme süreci o kadar sağlıklı yürür.
Bulgaristan'da Taşınmaz Edinimi: Daire, Bina ve Arsa Farkı
Bulgaristan Anayasası m.22 uyarınca yabancılar, miras yoluyla edinme ve belirli istisnalar dışında arazi (arsa, tarla) mülkiyetini doğrudan edinemez. AB ve AEA dışındaki kişiler (Türk vatandaşları dahil) ise daire ve bina edinebilir. Arazi edinmek isteyenler çoğu zaman Bulgaristan'da kurulan bir şirket (EOOD veya OOD) üzerinden hareket eder.
Bulgaristan'da taşınmaz devri noter senedi ile yapılır ve sicile kaydedilir. Bu işlemler Bulgar mevzuatına tabi olduğundan satın alma sürecinin Bulgar avukat ve noter aracılığıyla yürütülmesi gerekir.
Satın Almadan Önce Ön Kontrol Listesi
Aşağıdaki başlıklar ödeme yapılmadan önce kontrol edilmelidir.
- Tapu sicilinde mülkiyet, ipotek ve haciz kayıtları
- Satıcının yetkisi ve vekaletname varsa apostil ile çevirisi
- Yapı kullanma izni ve imar durumu
- Belediye vergileri, aidat ve ortak gider borçları
- Şirket yolu seçilecekse ortaklık yapısı ve şirket borçları
- Ön sözleşme ve satış sözleşmesinin dili ile çevirisi
Ters yönde, Bulgaristan vatandaşı veya çifte vatandaşların Türkiye'de taşınmaz edinimi Tapu Kanunu m.35'teki sınırlamalara tabidir; ayrıntı somut dosyaya göre incelenir.
Bulgaristan – Türkiye Hattında Hizmet Alanları
İstanbul'dan Çalışma Şekli
Maya Avukatlık Bürosu Kartal'da bulunur. Türkiye'de açılacak tenfiz, tanıma, miras ve alacak davaları ilgili mahkemede yürütülür; Anadolu Yakası dosyalarında Kartal'daki İstanbul Anadolu Adliyesi, Avrupa Yakası dosyalarında Çağlayan adliyesi söz konusu olur.
- Belgeler iletişim sayfası üzerinden iletilir ve ön incelemeye alınır.
- Bulgaristan'da yapılacak işlemler için yerel avukatlar ve yabancı hukuk büroları ile iş birliği yapılır.
- Görüşmeler Türkçe veya İngilizce, yüz yüze ya da çevrim içi yapılabilir.
- Kartal, Maltepe, Pendik, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye ve diğer Anadolu Yakası ilçelerinden başvurular kabul edilir.
Bulgaristan ile Türkiye Arasında Sık Karşılaşılan 17 Hukuki Konu
- Bulgar mahkeme kararının Türkiye'de tenfizi
- Türk mahkeme kararının Bulgaristan'da tanınması
- Bulgaristan'da verilen boşanma kararının Türkiye'de tanınması
- Nafaka ve velayet hükümlerinin icrası
- Bulgaristan'da bırakılan mirasın paylaşımı
- Türkiye'de alınan mirasçılık belgesinin Bulgaristan'da kullanımı
- Bulgaristan'da daire veya bina alımında hukuki ön inceleme
- Arazi edinimi için Bulgar şirketi yöntemi
- Bulgaristan'daki taşınmazın satışı ve devri
- Bulgaristan'daki borçludan alacak tahsili
- Türkiye'deki malvarlığına ihtiyati haciz
- Çocuğun haksız götürülmesi ve Lahey iade başvurusu
- Sınır ötesi velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri
- Bulgaristan'da düzenlenen belgelerin Türkiye'de geçerliliği (apostil, çeviri)
- Bulgaristan'da düzenlenen vekaletnamenin Türkiye'de kullanımı
- Sınır ötesi sözleşmelerde yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk
- Bulgaristan'da kurulu şirketlerdeki Türk ortak uyuşmazlıkları
Sıkça Sorulan Sorular
Bulgaristan'da verilen mahkeme kararı Türkiye'de otomatik geçerli midir?
Hayır. Kararın icra edilebilmesi için tenfiz, hukuki sonuç doğurması için tanıma kararı alınması gerekir. İkisi de MÖHUK m.50 ve devamı kapsamında Türk mahkemesinde görülür.
Tenfiz davası hangi mahkemede açılır ve ne kadar sürer?
Asliye hukuk mahkemesinde, aile kararlarında aile mahkemesinde açılır. Yetki karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yerine, yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerine aittir. Süre tebligat, belge ve itirazlara göre birkaç aydan bir yılı aşan aralığa kadar değişebilir.
Türkiye ile Bulgaristan arasında kararların tanınmasına ilişkin anlaşma var mı?
Medeni ve ticari konularda adli yardımlaşma ve kararların karşılıklı tanınmasına ilişkin ikili bir anlaşma bulunduğu belirtilmektedir. Anlaşma MÖHUK ile birlikte değerlendirilir; metni ve kapsamı somut dosyada kontrol edilir.
Türk vatandaşı Bulgaristan'da ev veya arsa alabilir mi?
Daire ve bina edinimi mümkündür. Arsa ve tarla gibi arazinin doğrudan edinilmesi ise Anayasa m.22 nedeniyle sınırlıdır; bu amaçla genellikle Bulgaristan'da kurulan bir şirket kullanılır. Satın alma öncesi tapu sicili ve belge kontrolü yapılmalıdır.
Bulgaristan'da boşandım; Türkiye'deki nüfus kaydım nasıl güncellenir?
Yabancı mahkeme boşanma kararı için Türkiye'de tanıma davası açılır. Tanıma kararı kesinleştikten sonra nüfus kaydına işlenir. Tanıma yapılmadan kayıt güncellenmez.
Bulgaristan'daki bir mirasta hangi hukuk uygulanır?
Türkiye'de MÖHUK m.20 ölenin millî hukukunu esas alır. Bulgaristan'da AB Miras Tüzüğü, kural olarak son mutad meskenin hukukunu uygular. İki sistem farklı sonuç verebileceğinden terekenin her iki ülkede birlikte değerlendirilmesi gerekir.
✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?
Bulgaristan ile ilgili bir karar, miras, boşanma, taşınmaz veya alacak dosyanız varsa; kararın onaylı örneğini, tebligat belgelerini ve varsa sözleşme ya da tapu belgelerini hazırlayın. Dosyanızı Maya Avukatlık Bürosu'na iletişim sayfasından iletebilir, ön inceleme talep edebilirsiniz.
Müşterileriniz için faydalı olacak ürün açıklamanızı ekleyin. Ürününüzün, müşterilerin onu satın almak istemesini sağlayacak özel özelliklerini ekleyin. Stil sekmesindeki Mağaza özelliklerinde kendi metninizi yazın ve stilini belirleyin.
Maya Avukatlık Bürosu
7/24 İletişim Hattı
+90 506 362 23 67
+90 542 640 43 04
© 2017- 2026
Maya Avukatlık Bürosu.
Tüm hakları saklıdır.