İçindekiler

1. İşyeri Ruhsatının “Pasif Hale Getirilmesi” Ne Anlama Gelir?
2. Ruhsatı Pasife Alma, Ruhsat İptaliyle Aynı Sonucu mu Doğurur?
3. Ruhsatı Pasife Alma İşlemini Kim Yapabilir?
4. Belediye Başkan Yardımcısı Ruhsatı Pasife Alabilir mi?
5. Yetki Unsuru Sakatlığı Neden İptal Sebebidir?
6. Yangın Yönetmeliği Eksikliği Tespit Edilen İşyeri Ne Yapmalı?
7. Ruhsat İşlemine Karşı İptal Davası: Süre, Mahkeme ve Yürütmeyi Durdurma
8. Sıkça Sorulan Sorular
9. Emsal Danıştay Kararı

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

İşlemin adı değil, doğurduğu sonuç belirleyicidir. Ruhsatı pasife alma, askıya alma ya da faaliyeti durdurma gibi farklı adlarla anılan işlemler, işyerinin çalışmasını engelliyorsa mahkeme işlemin gerçek niteliğine bakar ve yetki ile şekil kurallarını buna göre değerlendirir.

ℹ️ Yönetmelik Hükmü

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m.6: “İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz.” Yönetmelik zaman zaman değiştirilebildiğinden güncel metni kontrol etmek gerekir.

ℹ️ Farklı Görüş: Yetki ve Usulde Paralellik

Konuya ilişkin karşı görüş de vardır. İdare hukukunda yetki ve usulde paralellik ilkesine göre bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul, o işlemin geri alınmasında ve kaldırılmasında da uygulanır. Bu yaklaşıma göre ruhsatı düzenleyen başkan yardımcısı, ruhsatı pasife alma işlemini de yapabilir. Yargı içinde bu görüş tartışılmaktadır. Bu nedenle somut olayda ruhsatı kimin düzenlediği ve işlemi imzalayanın yetkisini hangi belgeye dayandırdığı belirleyicidir.

✔️ Öne Çıkan Sonuç

Ruhsatı pasife alma işlemi ruhsat iptaliyle aynı sonucu doğurduğundan, belediye başkanı veya görevlendireceği yetkili dışında biri tarafından imzalanması halinde işlem yetki unsuru yönünden iptal edilebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

Yetki yönünden verilen iptal kararı, yetkili makamın gerekçeye uygun biçimde yeniden işlem tesis etmesine engel olmaz. Yangın güvenliği eksiklikleri gerçekten mevcutsa, iptalden sonra yetkili makam tarafından yeni bir işlem yapılabilir. Bu nedenle hukuki süreç ile eksikliklerin giderilmesi birlikte yürütülmelidir.

✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Ruhsatınız pasife alındıysa önce işlemi kimin imzaladığına ve yetkisini hangi belgeye dayandırdığına bakın, ardından 60 günlük dava süresini kaçırmadan yürütmenin durdurulması talepli iptal davasını değerlendirin. Eksikliklerin giderilmesini de aynı anda başlatın. Dosyanızdaki işlem evrakını ve itfaiye tespitini iletişim sayfası üzerinden Maya Avukatlık Bürosu’na iletebilir, hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebilirsiniz.

T.C. DANIŞTAY

4. Daire

Esas No: 2026/1182

Karar No: 2026/1162

Karar Tarihi: 09-03-2026

İŞLEMİN İPTALİ İSTEMİ - BELEDİYE BAŞKAN YARDIMCISI TARAFINDAN RUHSATIN PASİF HALE GETİRİLMESİ YÖNÜNDE TESİS EDİLEN İŞLEMDE YETKİ UNSURU YÖNÜNDEN HUKUKA UYGUNLUK BULUNMADIĞI - HÜKMÜN ONANMASI

ÖZET: 22/10/2024 tarihli Bağlı Müdürlükler konulu görev dağılımına ilişkin yazının yetki devri kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna da varılmıştır. Bu durumda; davaya konu işlemin anılan yönetmelikteki kural dikkate alındığında, belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından tesis edilmesi gerekirken, belediye başkan yardımcısı tarafından ruhsatın pasif hale getirilmesi yönünde tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığından temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

(2577 S. K. m. 45, 50) (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik m. 6)

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren ... adlı işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesine ilişkin .. tarih ... sayılı Muratpaşa Belediye Başkanlığı işlemi ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu iş yeri için düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı bulunduğundan bahisle ve Antalya Valiliği'nin 12/02/2025 tarih ve 2025/1 sayılı Genelgesine istinaden Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar pasif hale getirilmiş ise de, İşyeri açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte ''iş yeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesi'' şeklinde bir yaptırım biçiminin öngörülmediği, mevzuatta öngörülmeyen bir yaptırım biçiminin idarece re'sen ihdas edilip uygulanamayacağı, 'Kanunilik ve belirlilik' ilkesi gereği, mevzuatta yer alan bir yaptırım türünün uygulanmasının karşılığı olarak, kişilerin hangi kanun ve hangi madde kapsamında işlem tesis edildiğini bilmelerinin önem arzettiği, davacının eylemi açık olarak tanımlandıktan sonra karşılığı olan yaptırımın ifade edilmesi, yani vasıflandırmanın ve neticenin açık ve net olarak ortaya konulması, bir başka anlatımla idari yaptırımın, muhatabının ve itiraz halinde Mahkemelerin, gerek işlemi tesis eden Makamın yetkisi bakımından, gerekse işlemin hukuka uygunluğu açısından denetime imkan verecek nitelikte, açık ve anlaşılır olması gerekirken, yasa ve anılan yönetmeliklerde yer almayan uyuşmazlığa konu ruhsatın pasif hale getirilmesi işleminin kanunilik ve belirlilik ilkesine uygun olmadığı, dolayısıyla hukuki denetime imkan tanımadığı anlaşılan davaya konu ruhsatın pasif hale getirilmesine dair dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İşyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında ciddi eksiklikler tespit edildiği, söz konusu eksikliklerin can ve mal güvenliği açısından doğrudan tehdit oluşturduğu, davacının tespite itirazı da bulunmadığından işletmenin faaliyetini sürdürmesine izin verilemeyeceği, Antalya Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı Genelgesinde bu tür durumlarda ruhsatın geçici olarak pasif hale alınmasını ve işyerinin faaliyetinin durdurulmasının öngörüldüğü, söz konusu Genelge uyarınca davaya konu işlemlerin tesis edildiği, tesis edilen bu işlemlerin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde; Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir... hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacıya 05/10/2018 tarih ve ... sıra nolu Pansiyon faaliyet konulu Başkan yardımcısı... tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, Antalya Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından işyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı bir takım eksikliklerin tespit edilmesi üzerine davalı idareye bu durumun bildirilmesi neticesinde; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesine ilişkin Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve E.... sayılı işleminin tesis edildiği ve bu işlemin davacıya bildirilmesi sonucunda işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunda ve anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte işyerindeki eksiklik ve aksaklıkların verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verilebileceği dolayısıyla davaya konu ruhsatın pasif hale getirilmesi işleminin işyeri faaliyetlerinin durdurularak çalışamaz hale getirilmesi sonucunu doğurması nedeniyle ruhsatın iptali ile aynı hükümde olduğu sonucuna varıldığından, bu şekildeki bir işlemin de, ruhsat vermeye yetkili birimler tarafından tesis edilmesi gerektiği muhakkaktır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesi işleminin belediye başkan yardımcısı tarafından tesis edildiği görüldüğünden, dava konusu bu işlemin tesis edildiği tarihte, 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca belediye başkan yardımcısına ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararı ile yetki verildiği görülmüşse de; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca başkan yardımcısını bizzat belediye başkanının görevlendirmesi gerektiğinden, yetki devrine ilişkin anılan meclis kararına itibar edilmemiştir.

Nitekim; Danıştay Dördüncü Dairesinin 26/11/2025 tarih ve E:2025/4798, K:2025/6258 sayılı kararı da bu yöndedir.

Ayrıca 22/10/2024 tarihli Bağlı Müdürlükler konulu görev dağılımına ilişkin yazının yetki devri kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna da varılmıştır.

Bu durumda; davaya konu işlemin anılan yönetmelikteki kural dikkate alındığında, belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından tesis edilmesi gerekirken, belediye başkan yardımcısı tarafından ruhsatın pasif hale getirilmesi yönünde tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığından temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin reddine,

2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 09/03/2026 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY

Dava, işyeri açma ve çalışma ruhsatının Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar pasif hale getirilmesine ilişkin .. tarih ... sayılı Muratpaşa Belediye Başkanlığı işlemi ile bildirilen ... tarih ve ... olur sayılı işleminin iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

İdare hukukunun temel prensiplerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, yasada aksine bir düzenleme veya değişiklik yapılmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanması zorunludur.

Dosyanın incelenmesinden; davacıya 05/10/2018 tarih ve ... sıra nolu Pansiyon faaliyet konulu Başkan yardımcısı ... tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, Antalya Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından işyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e aykırı bir takım eksikliklerin tespit edilmesi üzerine davalı idareye bu durumun bildirilmesi neticesinde; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte belirlenen kurallara uygun hale getirilinceye kadar işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesine ilişkin Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı belediye başkan yardımcısı ... Olur işleminin tesis edildiği ve bu işlemin davacıya bildirilmesi sonucunda işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının belediye başkan yardımcısı tarafından düzenlendiği yetki de ve usulde paralellik ilkesi uyarınca anılan ruhsatın pasif hale getirilmesi işleminin de aynı belediye başkan yardımcısı tarafından tesis edildiği tartışmasız olduğundan dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı temyize konu kararın esası incelenerek karar verilmesi gerektiği oyuyla Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.

Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Lütfen hukuki adımlar atmadan önce uzman bir avukata danışınız.