📑 İçindekiler

1. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Hangi Şartlarda Verilir?
2. Tarımsal Niteliği Korunacak Alan Gerekçesiyle Ruhsat Reddedilebilir mi?
3. Yapı Kullanma İzin Belgesi Neden Belirleyicidir?
4. Ruhsat Reddine Karşı İptal Davası Nasıl Açılır?
5. İptal Davasında Hangi Belgeler ve Deliller Önem Taşır?
6. Yürütmeyi Durdurma, İstinaf ve Temyiz Yolları
7. Sıkça Sorulan Sorular
8. Emsal Bölge İdare Mahkemesi Kararı

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

Yapının yapı ruhsatı veya iskânı yoksa, iskân iptal edilmişse, faaliyet iskândaki kullanım amacından farklıysa ya da sonradan ruhsatsız ilaveler yapılmışsa ret işlemi hukuka uygun bulunabilir. Her dosya kendi belgeleriyle ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

✔️ Özetle

Yapı ruhsatı ve iskânla hukuka uygun hâle gelmiş, iskânı iptal edilmemiş bir yapı için yalnızca “tarımsal niteliği korunacak alan” gerekçesine dayanan ruhsat reddi, iptal davasında hukuka aykırı bulunabilmektedir.

⚠️ Dava Açma Süresi: 60 Gün

İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca süre, ret işleminin tebliğinden itibaren başlar. Süre kaçırılırsa dava süre aşımı nedeniyle reddedilir. Üst makama yapılan idari başvuru zorunlu değildir; yapılırsa dava açma süresini durdurur. Başvuruya 60 gün içinde cevap verilmemesi hâlinde ise başvuru reddedilmiş sayılır.

ℹ️ Bilgi

Kanun yolu süreleri tebliğ tarihinden başlar ve kaçırılması hak kaybına yol açar. Her aşamada tebliğ tarihinin doğru tespit edilmesi gerekir.

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi İSTANBUL. 6. İDARİ DAVA DAİRESİ 07.07.2025 T. 2025/1669 E. 2025/1593 K.

İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Kocaeli ili, Başiskele İlçesi, .... Mahallesi, Ada ...., Parsel: ...., No:.... adresinde yoğurt, süt gibi tarımsal gıda ürünlerinin satışını yapan şirketlere yoğurt ve sut gibi ürünlerin doğal bir şekilde taşınması ve korunması amacıyla ambalajlı paletli kasa satışı ışı yapan davacı tarafından, anılan işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin 19.10.2023 tarih ve E-54454 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; “Uyuşmazlıkta; 28 11.2023 tarihli ara kararı ile davalıdan, Kocaeli ili, Başiskele İlçesi, .... Mahallesi Ada: ...., Parsel:...., No:.... adresindeki taşınmazın imar durum belgesi ve taşınmazın, mülkiyet durumu imar durumu, taşınmaza ilişkin ruhsat projesi olup olmadığı, taşınmaz hakkında yapı ruhsatı düzenlenip düzenlenmediği, taşınmaz için verilmiş yapı kullanma izin belgesi olup olmadığının sorularak, bu hususlara ilişkin tüm belge ve bilgileri içeren imar işlem dosyasının okunaklı bir örneği ile Kocaeli Valiliği Tarım ve Orman İl Müdürlüğünden, taşınmazın tarımsal niteliği korunacak taşınmazlardan olup olmadığının sorularak, bu hususa ilişkin bilgi ve belgeler ile davaya konu taşınmaz için diğer tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verildiği, söz konusu ara kararma davalı tarafından, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Başiskele Planlama Bölgesi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Plan Hükmüne göre tarımsal niteliği korunacak alanda bulunması nedeniyle yapılan faaliyetin bu bölgede yapılmayacağından ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının bu alana verilemeyeceğinin bildirildiği, Kocaeli Valiliği Tarım ve Orman İl Müdürlüğü tarafından ise, Başiskele ilçesi, .... Mahallesi, .... ada, .... parselin halihazırda Tarım Alanı olduğundan 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu kapsamında kaldığının bildirildiği görülmektedir. Bu durumda; Dosyadaki bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu parselin tarımsal niteliği korunacak alanda kaldığı ve 5403 sayılı Kanun uyarınca tarım alanı olduğu, Tarımsal Niteliği Korunacak Alan kapsamında bulunan alanda işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi hukuken mümkün olmadığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine dair işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.” gerekçesiyle davanın reddine karar veren Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 28/03/2024 tarih ve E:2023/1703, K:2024/340 sayılı kararının; hukuka aykırı olduğu, Tarım ve Orman Bakanlığının iznine bağlı olarak üretilen ürünlerin taşınması için ambalajlı kasa ve palet satış işi yapmak amacıyla depo ve idari binayı kiraladığı bu işlerin tarımsal nitelikteki alanlar içerisinde yapılacağı, üretim yapılmadığı, yapılar için yapı kullanma izin belgesi alındığı, keyfi işlem tesis edildiği iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden bir karar verilmesi istenilmektedir.

Savunmanın ÖZETİ: İdare mahkemesi kararında hukuki isabetsizlik bulunmadığı ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesince; Dairemizin 25/06/2024 tarih E 2024/1286 K:2024/1585 sayılı kararının Danıştay Dördüncü Dairesini'nin 27/03/2025 tarihli ve E 2024/2730 K 2025/2094 sayılı kararı ile bozulması üzerine bozma kararına uyularak işin gereği görüşüldü:

Dava; davacı tarafından, Kocaeli ili, Başiskele İlçesi, .... Mahallesi, Ada:...., Parsel:...., No:.... adresinde yoğurt süt gibi ürünlerin doğal bir şekilde taşınması ve korunması gıda ürünlerinin satışını yapan şirketlere yoğurt ve süt gibi ürünlerin doğal bir şekilde taşınması ve korunması amacıyla ambalajlı paletli kasa satışı işi yapan davacı tarafından anılan iş yeri için iş yeri için iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi amacıyla başvurunun reddine ilişkin 19.10.2023 tarih ve E-54454 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4. Maddesinde; “3. Maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alır.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları imar, kat, mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak.” 5. maddesince “İşyeri veya işletme açmak isteyen: işin özelliğine göre 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir…” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Yasanın 4. maddesi uyarınca ihsas edilerek 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi, Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin 1. Fıkrasının (b) bendinde: “Gayrisıhhi müessese: faaliyet sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseler olarak, aynı maddenin (f) bendinde ise “Sıhhi müessese: Gayrisıhhi müesseseler dışında kalan her türlü işyeri” olarak tanımlanmıştır. Aynı yönetmeliği 12. maddesinde; “Sıhhi işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. …” kuralı 17. maddesinde de “Gayrisıhhi müessese açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye başvurur. …” kuralı düzenlenmiş, açılacak işyerinin sınıfına göre taşıması gereken asgari şartlara ise anılan Yönetmelik ve Eki’nin muhtelif maddelerinde yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; (kapanan) .... Belediyesi Başkanlığınca 17/12/2022 tarihinde 2 adet depo ve idari bina olarak kullanılmak üzere verilen yapı kullanma izin belgesine istinaden, davacı tarafından davalı idareye verilen 16/10/2023 tarihli başvuru dilekçesiyle, .... mahallesi, .... caddesi, no:.... adresinde bulunan yapılarda “ahşap palet depolama ve idari bina olarak” faaliyet göstermek amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesinin istenildiği, davalı idare tarafından ise açılmak istenilen işyerinin 1/5000 ölçekli nazım imar planında belirtilen tarımsal niteliği korunacak alanlar kapsamında kaldığından bahisle bu başvurunun reddedildiği bunun üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda dava konusu işlemin gerekçesinde her ne kadar, açılmak istenilen işyerinin tarımsal niteliği korunacak alanda kaldığı belirtilmiş, Mahkemece yapılan ara kararına cevaben Kocaeli Tarım ve Orman İl Müdürlüğünce de söz konusu taşınmazın 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu kapsamında kaldığı belirtilmişse de, işyeri olarak kullanılmak istenilen 2 adet depo ve idari bina niteliğindeki yapıların (kapanan) .... Belediye Başkanlığının 08/02/1999 tarihli yapı ruhsatına dayanılarak yapıldığı, aynı Belediye tarafından 17/12/2002 tarihli yapı kullanma izin belgesiyle de kullanıma izin verildiği, dava konusu işleme esas ruhsat başvurusunda da yapı kullanma izin belgesiyle örtüşen şekilde açılacak işyerinde depolama ve idari bina olarak faaliyet gösterilmek istenildiği, 22/03/2008 Tarih ve 26824 Mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında .... Belediyesinin kapanmasından sonra davalı idare sınırlarında kalan söz konusu yapı kullanma izin belgelerinin iptal edilmediği bu nedenle söz konusu taşınmazların imar ile ilgili düzenlemelere aykırı bir durum un söz konusu olmadığı açık olup bu nedenle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerde; istinaf talebinin kabulüne, Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 28/03/2024 tarih ve E: 2023/1703, K: 2024/340 sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline 345,55-TL bakiye karar harcının davacıdan tahsili için mahkemesince müzekkere yazılmasına, davacı tarafından dava, istinaf ve temyiz aşamasında yapılan 6.934,70 TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 18.000,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idare tarafından yapılan 38,40 TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan kısmın kararın kesinleşmesini takiben mahkemesince davacıya iadesine, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Dairemiz aracılığıyla Danıştay nezdine temyiz yolu açık olmak üzere 07/07/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Ret yazısındaki tebliğ tarihini ve gerekçeyi netleştirmek, yapıya ilişkin yapı ruhsatı ile yapı kullanma izin belgesini toplamak ve 60 günlük süreyi kaçırmadan dava yolunu değerlendirmek gerekir. Ruhsat reddi dosyanızı Maya Avukatlık Bürosu'na iletişim sayfası üzerinden iletebilir, hukuki değerlendirme için başvurabilirsiniz.

"Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Lütfen hukuki adımlar atmadan önce uzman bir avukata danışınız."