Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Zamanaşımı ve Cevap Dilekçesiyle İleri Sürülme Zorunluluğu

Miras hukuku · Vasiyetname · Uluslararası Miras

Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Nedir?

Bir kişi hayatını kaybettiğinde geride bıraktığı vasiyetname, kendiliğinden sonuç doğurmaz. Vasiyet alacaklısı — yani vasiyetnamede lehine mal bırakılan kişi — bu mallar üzerindeki mülkiyeti ancak vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) yoluyla, ilgili taşınmazın kendi adına tescil edilmesiyle kazanabilir.

Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 514. maddesi uyarınca, miras bırakan tasarruf özgürlüğü sınırları içinde mal varlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde vasiyetname ile tasarrufta bulunabilir. Ancak bu tasarruf, ölüme bağlı bir kazandırma olduğundan yalnızca miras bırakanın ölümüyle hukuki sonuç doğurur.

ℹ️ Temel Hukuki Ayrım

Vasiyetname açılıp okunmak ile vasiyetnamenin tenfiz edilmesi birbirinden farklı iki aşamadır. Açılıp okunma, sulh hukuk mahkemesi kanalıyla gerçekleşen idari bir işlemdir; tenfiz ise ayrı bir dava yoluyla talep edilmesi gereken hukuki süreçtir.

Vasiyetnamenin tenfizi davası; vasiyet alacaklısının, vasiyetname ile bırakılan mal ya da hakların kendisine devredilmesini yargı yoluyla talep ettiği bir eda davasıdır. Bu davanın doğru kişiye karşı, doğru süre içinde ve doğru şekilde açılması kritik önem taşır.

Vasiyetnamenin Tenfizinde Zamanaşımı Süresi (10 Yıl)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 602. maddesi, vasiyetnamenin tenfizine ilişkin talep haklarının zamanaşımına tabi olduğunu düzenlemektedir. Genel kural olarak bu süre 10 yıldır.

⚠️ Kritik Süre Uyarısı

Vasiyetnamenin açılıp okunmasından itibaren 10 yıl içinde tenfiz davası açılmazsa hak zamanaşımına uğrar. Bu sürenin başlangıç anı yanlış hesaplandığında, dava zamanaşımı savunmasıyla reddedilebilir ve vasiyet alacaklısı hakkını tamamen yitirir.

Zamanaşımı Süresi Ne Zaman Başlar?

Zamanaşımının başlangıç anı uygulamada en çok tartışılan konuların başında gelir. TMK hükümleri uyarınca zamanaşımı süresi;

  • Vasiyet alacaklısının ölüme bağlı kazandırmayı öğrendiği tarihten, ya da
  • Vasiyet borcu daha sonra muaccel olacaksa, muacceliyet tarihinden itibaren işlemeye başlar.

Uygulamada vasiyetnamenin öğrenildiği an, çoğunlukla vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesince açılıp okunduğu tarih olarak kabul edilmektedir. Vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin mahkeme kararının kesinleşmesiyle birlikte hak düşürücü süreler de işlemeye başlar.

✅ Yargıtay'ın Yaklaşımı

Yargıtay içtihatlarına göre, zamanaşımı süresinin miras bırakanın ölüm tarihinden değil; vasiyet alacaklısının kazandırmayı öğrendiği ya da borcun muaccel olduğu tarihten itibaren işlediği kabul edilmektedir. Bu ayrım, özellikle yurt dışında yaşayan vasiyet alacaklıları açısından belirleyici olabilmektedir.

Zamanaşımı Def'inin Cevap Dilekçesiyle İleri Sürülme Zorunluluğu

Hukuk yargılamasında zamanaşımı, mahkeme tarafından re'sen (kendiliğinden) dikkate alınan bir husus değildir. Bu, uygulamada son derece önemli sonuçlar doğuran bir kuraldır: Davalı tarafın zamanaşımı def'ini cevap dilekçesinde açıkça ileri sürmesi zorunludur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde:

1
Dava dilekçesinin tebliği: Mahkeme, dava dilekçesini davalıya usulüne uygun biçimde tebliğ eder. Tebligat tarihi cevap süresinin başlangıcını belirler.
2
İki haftalık cevap süresi: Davalı, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini sunmakla yükümlüdür.
3
Zamanaşımı def'inin açıkça yazılması: Cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazının açık ve anlaşılır biçimde yer alması gerekir. Belirsiz ya da ima yoluyla yapılan itirazlar geçerli sayılmaz.
!
Süre kaçırılırsa: Cevap dilekçesi sunulmaz ya da süresi içinde sunulan dilekçede zamanaşımı def'i yer almazsa, davalı bu haktan kalıcı olarak yoksun kalır. Sonraki aşamalarda ileri sürülemez.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

Bir davalı süresi içinde cevap dilekçesi vermemiş ve zamanaşımı def'ini ileri sürmemişse; bu davalının mirasçılarının ya da davaya sonradan dahil edilen kişilerin — daha sonra aynı zamanaşımı itirazını yapması hukuki sonuç doğurmaz. Zamanaşımı def'i kişiseldir ve zamanında kullanılmayan bir hak, sonradan telafi edilemez.

Süresinde Cevap Vermeyen Davalı Zamanaşımından Yararlanabilir mi?

Bu soru uygulamada sıkça karşılaşılan ve sonuçları bakımından son derece kritik bir sorundur. Yanıt nettir: Hayır, yararlanamaz.

Bir davalıya dava dilekçesi usulüne uygun tebliğ edildiğinde, bu kişi belirlenen süre içinde cevap dilekçesini vermezse zamanaşımı itirazını artık ileri süremez. Mahkeme de bu durumda zamanaşımı savunmasını dikkate almaz.

✅ Süresi İçinde Cevap Veren Davalı Zamanaşımı def'ini cevap dilekçesiyle açıkça ileri sürebilir. Dava bu davalı yönünden zamanaşımı gerekçesiyle reddedilebilir.
❌ Süresinde Cevap Vermeyen Davalı Zamanaşımı def'inden yoksun kalır. Ölümü halinde mirasçıları da bu hakkı devralamaz. Dava esastan görülmeye devam eder.

Yargıtay içtihatları da bu yönde istikrar kazanmış durumdadır. Özellikle miras davalarında birden fazla davalı bulunduğunda, her bir davalı için tebliğ tarihi ve cevap süresi ayrı ayrı değerlendirilmeli; süresi içinde cevap veren davalı ile vermeyen davalı farklı hukuki sonuçlarla karşılaşır.

Vasiyet Alacaklısının Hukuki Konumu: Cüzi Halef

Miras hukukunda külli halef ile cüzi halef ayrımı belirleyici bir rol oynar.

  • Külli halef (yasal mirasçılar): Miras bırakanın tüm hak ve borçlarını bütün olarak, ölüm anında kazanır.
  • Cüzi halef (vasiyet alacaklısı): Yalnızca vasiyetnamede belirtilen belirli mal ya da haklar üzerinde alacak hakkına sahiptir; bu hakkı ise ancak tenfiz yoluyla mülkiyete dönüştürebilir.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: Vasiyet alacaklısı, miras bırakanın ölümü anında otomatik olarak malik olmaz. Vasiyetnamede kendi adına taşınmaz bırakılmış olsa dahi, bu taşınmazın tapuda adına tescil edilebilmesi için tenfiz davası açması zorunludur.

Tenfiz Davası Kime Karşı, Nerede Açılır?

Vasiyetnamenin tenfizi davası;

  • Vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa, bu görevliye;
  • Görevli yoksa, yasal ya da atanmış mirasçılara karşı açılır.

Görevli mahkeme, vasiyetname konusu taşınmazın bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Dava, tapu iptali ve tescil talepleriyle birlikte açılabileceğinden eda davası niteliği taşır; salt tespit davası olarak kurgulanması usul hatası oluşturur ve davanın reddine yol açabilir.

ℹ️ Ön Şart: Vasiyetnamenin Kesinleşmiş Olması

Tenfiz davası açılabilmesi için vasiyetnamenin usulüne uygun açılıp okunmuş ve iptali için açılmış herhangi bir davanın bulunmaması ya da itirazların kesinleşmiş olması gerekir. Vasiyetnamenin iptali davası devam ediyorken tenfiz davası sonuçlandırılamaz.

Yurtdışında Yaşayanlar İçin Vasiyetname ve Tenfiz Süreçleri

Almanya, Avusturya, Hollanda, İngiltere, İsviçre, Fransa, Belçika, ABD veya başka bir ülkede yaşayan Türk vatandaşları ya da çifte uyruklu bireyler için miras hukuku ek bir karmaşıklık katmanı içerir. Bu karmaşıklık iki temel senaryoda ortaya çıkar:

Senaryo A: Yurt Dışında Düzenlenen Vasiyetnamenin Türkiye'de Tenfizi

Almanya'da, İngiltere'de ya da başka bir ülkede yerel hukuka uygun olarak hazırlanmış bir vasiyetnamenin Türkiye'deki mal varlıklarını kapsaması halinde, bu belgenin Türk mahkemelerinde işleme konulabilmesi için aşağıdaki adımlar izlenir:

1
Apostil Şerhinin Alınması: 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamında, yabancı ülkede düzenlenen vasiyetnameye o ülkenin yetkili makamınca apostil (Apostille) şerhi düşürülmesi gerekir. Türkiye, bu sözleşmeye taraftır ve apostilli belgeler ek tasdike gerek kalmaksızın kabul edilir.
2
Yeminli Tercüme ve Noter Onayı: Vasiyetnamenin Türkçeye yeminli tercüman tarafından çevrilmesi ve bu çevirinin noter onaylı olması zorunludur.
3
Sulh Hukuk Mahkemesine Başvuru: Belge, miras bırakanın son yerleşim yeri ya da taşınmazın bulunduğu yer Türk sulh hukuk mahkemesine sunularak açılıp okunması talep edilir.
4
Tenfiz Davası: Vasiyetname Türk mahkemesince açılıp kesinleştikten sonra tenfiz davası açılabilir ve 10 yıllık zamanaşımı süresi işlemeye başlar.

Senaryo B: Türkiye'de Düzenlenen Vasiyetnamenin Yurtdışındaki Mal Varlığını Kapsaması

Türkiye'de noter huzurunda ya da el yazılı olarak düzenlenen bir vasiyetnamenin, miras bırakanın yurt dışında — örneğin Almanya, İngiltere veya Hollanda'da — bulunan taşınmaz ya da banka hesaplarını kapsaması mümkündür. Ancak bu hükümlerin o ülkede hukuki sonuç doğurabilmesi için:

  • Türk vasiyetnamesinin, taşınmazın bulunduğu ülkenin hukukuna uygun olup olmadığının tespit edilmesi,
  • Gerektiğinde o ülkedeki mahkemeler nezdinde yabancı mahkeme kararının tanıma ve tenfizi yoluna başvurulması,
  • Türk mahkemesince onaylanan vasiyetnamenin apostil ile ilgili ülkeye sunulması gerekir.

⚠️ Gurbetçiler İçin Kritik Uyarı

Yurt dışında yaşayan vasiyet alacaklıları, vasiyetnamenin açıldığından haberdar olmadıklarını ileri sürerek zamanaşımının işlemediğini savunabilirler. Ancak bu savunmanın hukuki geçerlilik kazanabilmesi için bilgisizliğin somut delillerle ispat edilmesi gerekir. Yurt dışında ikamet etmek tek başına zamanaşımını durdurmaz.

MÖHUK Çerçevesinde Uygulanacak Hukuk

Yabancılık unsuru taşıyan miras uyuşmazlıklarında hangi devletin hukukunun uygulanacağı, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) çerçevesinde belirlenir.

Taşınmazlarda Lex Rei Sitae İlkesi

MÖHUK'un 20. maddesi uyarınca, taşınmazlara ilişkin miras meselelerinde malın bulunduğu devletin hukuku (lex rei sitae / lex situs) uygulanır. Bu ilkenin pratik sonuçları şunlardır:

🇹🇷 Türkiye'deki Taşınmaz Miras bırakan Almanya, İngiltere veya başka bir ülke vatandaşı olsa dahi, Türkiye'deki taşınmazına ilişkin miras Türk hukukuna tabidir. Tenfiz davası Türk mahkemelerinde, Türk hükümlerine göre görülür.
🌍 Yurt Dışındaki Taşınmaz Türk vatandaşı miras bırakanın Almanya'daki apartmanı ya da İngiltere'deki evi, taşınmazın bulunduğu ülkenin hukukuna tabidir. Türk vasiyetnamesi o ülkede otomatik geçerlilik kazanmaz; tanıma ve tenfiz süreci gerekir.

Vasiyetnamenin Şekline Uygulanacak Hukuk

MÖHUK, vasiyetnamenin şekil geçerliliği açısından daha geniş bir esneklik tanır. Buna göre vasiyetname;

  • Yapıldığı yer hukukuna,
  • Miras bırakanın vatandaşlık hukukuna, ya da
  • Miras bırakanın mutad meskeni hukukuna

uygun şekilde düzenlenmişse şekil bakımından geçerli sayılır. Bu çok katmanlı kural, yurt dışında düzenlenen Türk vatandaşlarına ait vasiyetnamelerin geçerliliğini koruma altına alır.

Information for Foreign Nationals — Turkish Will Enforcement

If you are living in Germany, Austria, the United Kingdom, the Netherlands, France, Belgium, Switzerland, or any other country and have an interest in a Turkish estate or a will involving Turkish real property, the following key points apply:

  • 10-year limitation period: A will enforcement claim in Turkey must be filed within 10 years of the will being read and opened by the Turkish court. This period begins from the date you learned of the testamentary disposition — not necessarily the date of death.
  • Foreign wills in Turkey: A will executed abroad (e.g., a German or UK will) must carry an apostille, be translated into Turkish by a sworn translator, and be submitted to the competent Turkish court for opening before enforcement proceedings can begin.
  • Turkish wills for property abroad: A Turkish will covering assets in another country does not automatically take effect there. Recognition and enforcement proceedings must be initiated in the country where the assets are located.
  • Applicable law (MÖHUK): Under Turkish Private International Law, immovable property located in Turkey is always governed by Turkish law — regardless of the testator's nationality. A foreign court ruling on Turkish real estate will not be automatically applied; separate proceedings in Turkey are required.
  • Power of Attorney: If you are unable to be present in Turkey, you may authorise a Turkish lawyer via a notarised and apostilled power of attorney executed at the Turkish Consulate in your country.

Maya Law Firm provides Turkish and English-language legal services in inheritance, will enforcement and cross-border estate matters. Contact us →

✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Vasiyetnamenin tenfizi, son derece teknik ve süreye duyarlı bir hukuki süreçtir. Hem vasiyet alacaklısı hem de davalı konumundaki kişiler için süre, dilekçe içeriği ve husumet yönündeki hatalar telafi edilemez sonuçlara yol açabilir. Yurt dışından takip edilen davalarda ise apostil, tercüme ve MÖHUK gibi ek katmanlar süreci daha da karmaşık hâle getirir. Hukuki riskinizi minimize etmek için zaman kaybetmeden uzman bir avukattan destek alın. Maya Avukatlık Bürosu olarak miras ve vasiyetname davalarında, İstanbul Anadolu yakasında ve uluslararası uyuşmazlıklarda hukuki danışmanlık sunmaktayız. İletişime geçmek için tıklayın →

Sıkça Sorulan Sorular

Vasiyetnamenin tenfizi davası için kaç yıllık süre var?
Türk Medeni Kanunu'nun 602. maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Bu süre kural olarak vasiyetnamenin mahkemece açılıp okunduğu tarihten itibaren işlemeye başlar.
Davalı cevap dilekçesi vermezse zamanaşımı itirazı yine de kabul edilir mi?
Hayır. Zamanaşımı def'i, ancak süresi içinde sunulan cevap dilekçesinde ileri sürülürse hukuki sonuç doğurur. Süresi içinde cevap verilmemesi ya da cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazına yer verilmemesi halinde davalı bu haktan kalıcı olarak yoksun kalır. Mahkeme bu itirazı kendiliğinden dikkate alamaz.
Yurt dışında düzenlenen vasiyetname Türkiye'de geçerli mi?
Evet, belirli koşullar altında geçerlidir. Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetnameye apostil şerhi düşürülmesi, Türkçeye yeminli tercüme yaptırılması ve Türk sulh hukuk mahkemesince açılıp okunması gerekmektedir. Şekil geçerliliği açısından MÖHUK esneklik sağlar; vasiyetnamenin yapıldığı yer, miras bırakanın vatandaşlık ya da mutad meskeni hukukuna uygun olması yeterlidir.
Almanya'daki Türk vatandaşının Türkiye'deki evi için hangi hukuk uygulanır?
Türkiye'de bulunan taşınmazlar için her zaman Türk hukuku uygulanır (lex rei sitae ilkesi). Miras bırakanın Alman vatandaşı ya da Almanya mukimi olması bu sonucu değiştirmez. Almanya'daki Türk vatandaşının Türkiye'deki taşınmazına ilişkin miras davası, Türk mahkemelerinde ve Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde görülür.
Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Lütfen hukuki adımlar atmadan önce uzman bir avukata danışınız.

Emsal Yargıtay Kararı

Taraflar arasında görülen vasiyetnamenin tenfizi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 27.02.2020 tarih ve 2016/17220 E., 2020/2349 K. sayılı ilamı ile Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin murisi ...'nun 23.06.1992 tarihinde öldüğünü, ...2. Noterliğinin 18.07.1986 tarih, 010537 yevmiye No.lu düzenleme şeklinde vasiyetnamesini bıraktığını, anılan vasiyetnamenin ...Sulh Hukuk Mahkemesinin 1992/13 tereke sayılı dosyası ile kesinleştirilmesine karar verildiğini, vasiyete göre murisin davacılara ...ili, Merkez...Köyü 476, 453, 198 parsel ve ... Mah. 363 ada 2 parsel, Orhaniye Köyü 280 parsel sayılı taşınmazları bıraktığını, davacıların tapuya başvurduklarında 363 ada 2 parselin kayıtlarında 8 ada 2 parsel olduğunu beyan ettiklerini, murisin 27.12.1977 tarih ve 3592 yevmiye No'lu ...Tapu Müdürlüğünden verilen tapu senedine itibar ederek vasiyetnameyi düzenlediğini, bu nedenlerle ...2. Noterliğinin 18.07.1986 tarihli vasiyetnamesinde ve ...Sulh Hukuk Mahkemesinin 1992/13 sayılı kararında 363 ada 2 parsel şeklinde bahsi geçen taşınmazın tapuda kayıtlı olan 8 ada 2 parsel sayılı taşınmaz olduğunun tespitini ve vasiyetname ile bırakılan taşınmazların miras hisseleri oranında müvekkilleri adına intikal ve tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

MAHKEME KARARI

Mahkemenin 10.02.2016 tarihli ve 2014/231 E., 2016/83 K. sayılı kararı ile; davacının ayni hak iddiası ile taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan bir eda davası açması gerekirken tespit davası açmasında hukuki yarar bulunmadığı, tespit davası yoluyla bu davanın açılıp yürütülemeyeceği anlaşıldığından davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

III. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 27.02.2020 tarihli ve 2016/17220 E., 2020/2349 K. sayılı ilamı ile davacılar, vasiyetname ile kendisine vasiyet edilen taşınmazın adlarına tescilini de talep ettiklerinden eda davası niteliğinde olan bu davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken yanlış hukuki nitelendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma kararına uyularak yapılan yargılamada, dava konusu vasiyetnamenin tenfizi için yasada belirtilen şartların sağlandığı, vasiyetnamenin iptali için herhangi bir davanın açılmadığı, bir kısım davalılar tarafından zamanaşımı def'inde bulunulduğu, vasiyetnamenin tenfizi davalarında vasiyetnamenin açılıp okunmasından itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi bulunduğu (TMK madde 602), davalılar ... mirasçıları; dahili davalılar ..., ... ve ..., ... mirasçıları; dahili davalılar ..., ... ve ... ve dahili davalı ... yönünden süresi içerisinde verilen cevap dilekçesi ile zamanaşımı def'inde bulunulduğu anlaşıldığından, vasiyetnamenin 28.09.1993 tarihinde ...1. Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından açılıp okunduğu ve eldeki davanın da 21.10.2014 tarihinde açıldığı dikkate alınarak 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu kabul edilerek davanın dahili davalılar ..., ... ve ..., ..., ..., ... ve ... yönünden zamanaşımı nedeniyle reddine, ayrıca davacı tarafından vasiyetnamede belirtilen 363 ada 2 parsel sayılı taşınmazın da 8 ada 2 parsel sayılı taşınmaz olduğunun tespitine, davalı ... yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulü ile; ...1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 1992/485 Esas ve 1992/563 Karar sayılı ilamı ile açılıp okunan ...2. Noterliğinin 18.07.1986 tarihli ve 010537 yevmiye numaralı düzenleme şeklindeki vasiyetnamesinin tenfizi ile dava konusu taşınmazların 2/3 hissesinin tapu kaydının iptali ile iptal edilen hissenin davacılar ..., ..., ... ve ... adına eşit olarak tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ..., ..., ..., ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; ... ve ... yasal süresi içinde zamanaşımı itirazında bulunmadıkları için onlar öldükten sonra onların yerine davaya dahil edilen mirasçılarının zamanaşımı itirazları süresinde yapılmış olarak kabul edilemeyeceğini belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, vasiyetnamenin tenfizinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

4721 sayılı TMK'nın 514 üncü maddesine (MK'nun 461 inci maddesi) göre; mirasbırakan tasarruf özgürlüğü sınırları içinde malvarlığının tamamında veya bir kısmında vasiyetname ile tasarrufta bulunabilir.

Vasiyet, genellikle ivazsız bir tasarruftur. Vasiyet alacaklısı, mirasbırakanın külli halefi olmayıp, cüzi halefi olduğu için vasiyet olunan mal üzerinde doğrudan hak kazanması mümkün değildir. Vasiyet alacaklısının alacak hakkının hukuki sebebi olan vasiyet her ne kadar mirasbırakanın sağlığında yapılıyorsa da, bu bir ölüme bağlı tasarruf olduğundan, vasiyet alacağı ancak mirasbırakanın ölümü ile doğar. Vasiyet alacaklısı, kendisine vasiyet edilen şey üzerindeki mülkiyet hakkını ancak bu malın vasiyetin yerine getirilmesi (tenfizi) yoluyla kendisi adına tescili sonucunda kazanır. Vasiyetnamenin tenfizi davası, vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ona, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı açılır.

4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 17 nci maddesinde, mirasçılık ve mirasın geçişinin miras bırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirleneceği öngörülmüştür. Miras bırakan 01.01.2002 tarihinden önce ölmüşse 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi hükümlerinin, 01.01.2002 tarihinden sonra ölmüşse 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.

Vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) davasının görülebilmesi için, vasiyetnamenin açılıp okunmasından sonra itiraza uğramaması veya itiraz edilmiş ise buna ilişkin vasiyetnamenin iptali veya tenkisine yönelik davaların kesinleşmesi gerekir.

3. Değerlendirme

Temyizen incelenen davada, Mahkemece vasiyetnamenin tenfizi davalarında vasiyetnamenin açılıp okunmasından itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi bulunduğu (TMK madde 602), davalılar ... mirasçıları; dahili davalılar ..., ... ve ..., ... mirasçıları; dahili davalılar ..., ... ve ... ve dahili davalı ... yönünden süresi içerisinde verilen cevap dilekçesi ile zamanaşımı def'inde bulunulduğu gerekçesiyle bu davalılar yönünden davanın reddine karar verilmişse de, zamanaşımı def'inin cevap dilekçesi ile birlikte ileri sürülmesi gerektiği, oysaki davalılardan ..., ... ve ...'nun 22.01.2016 tarihli cevap dilekçesi ile zamanaşımı def'inde bulundukları, ancak davalılardan...ile ...'ye dava dilekçesi ve eklerinin usulüne uygun şekilde 03.06.2015, davalı ...'e 09.06.2015 tarihinde tebliğ edilmiş olduğundan süresinde cevap dilekçesi sunarak zamanaşımı itirazında bulunmadıkları anlaşıldığından, davanın ... mirasçıları; dahili davalılar ..., ... ve ... yönünden, ... mirasçıları; dahili davalılar ..., ... ve ... yönünden ve dahili davalı ... yönünden zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının açıklanan gerekçelerle kabulü ile, temyiz olunan kararın BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacılara iadesine, 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yazının sonuna geldiniz. Yazımızı beğendiğinizi umuyoruz.

Bu yazıyla ilgili veya başka herhangi bir hukuki sorunuzda tarafımızla iletişime geçmekten çekinmeyiniz. Mesajınızı bekliyoruz.

 

Maksimum dosya boyutu (Mb): 2