📌 İçindekiler

1. Mirasçılıktan Çıkarma İptal Edilirse Ne Olur?
2. Saklı Pay Nedir ve Hangi Oranda Korunur?
3. Tasarruf Nisabı Nedir, Vasiyet Neden Tamamen Yok Sayılmaz?
4. Çıkarma Sebebini Kim ve Nasıl İspatlamak Zorundadır?
5. Mirasçılıktan Çıkarmaya Karşı Dava Nasıl Açılır?
6. Ehliyetsizlik veya İrade Sakatlığı İddiası Sonucu Değiştirir mi?
7. Sıkça Sorulan Sorular
8. Emsal Yargıtay Kararı

ℹ️ Temel Mantık

Çıkarma sebebi ispatlanamadı → çıkarma amacına ulaşmaz → mirasçı saklı payına kavuşur → saklı payı aşan kısım için vasiyet geçerli kalır.

📊 Sadeleştirilmiş Örnek

Mirasbırakanın iki çocuğu vardır ve eşi sağ değildir. Vasiyetle tüm malvarlığı bir çocuğa bırakılmış, diğer çocuk mirasçılıktan çıkarılmıştır. Her çocuğun yasal payı 1/2'dir. Altsoyun saklı payı bunun yarısı olduğundan 1/4'tür. Çıkarma sebebi ispatlanamazsa çıkarılan çocuk mirasın 1/4'ünü isteyebilir, 1/2'sini değil. Sağ eş, başka mirasçılar veya sağlararası bağışlar varsa hesap değişir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

Çıkarma sebebini çıkarılan mirasçının çürütmesi gerekmez; ancak sebebin doğruluğuna itiraz edilmesi gerekir. Tanık beyanları, sağlık kayıtları ve mahkeme ilamları çoğu zaman ispat faaliyetinin merkezindedir.

⚠️ Süreler

İptal davası (TMK m. 559): iptal sebebini ve hakkı öğrenmeden itibaren 1 yıl; her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı 10 yıl, kötüniyetli davalılara karşı 20 yıl.
Tenkis davası (TMK m. 571): saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren 1 yıl; her hâlde 10 yıl.

✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Mirasçılıktan çıkarıldığınızı düşünüyorsanız vasiyetnamenin örneğini, mirasbırakanın ölüm tarihini ve vasiyetnameyi öğrenme tarihinizi hazır edin. Hak düşürücü süreler işlediği için gecikmeden hareket etmek önemlidir. Dosyanızı iletişim sayfası üzerinden Maya Avukatlık Bürosu'na iletebilir, hukuki danışmanlık talep edebilirsiniz.

7. Hukuk Dairesi 2024/1742 E. , 2025/729 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/978 E., 2024/261 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/555 E., 2021/606 K.

Taraflar arasındaki ehliyetsizlik ve irade sakatlığı nedenleriyle vasiyetnamenin iptali ile mirasçılıktan çıkarmanın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne, mirasçılıktan çıkarmanın iptaline karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; 22.12.2015'te ölen muris ...'ün 26.03.2002 tarihli Adana 7. Noterliğinin vasiyetnamesi ile müvekkilini mirasçılıktan çıkardığını, mirasçılıktan çıkarma sebeplerinin gerçek dışı olduğunu, ayrıca murisin hem ehliyetsiz olduğunu hem de vasiyetnamenin murisin iradesi sakatlanarak düzenlendiğini ileri sürerek vasiyetnamenin ve mirasçılıktan çıkarmanın iptalini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili özetle; vasiyetnamenin geçerli olduğunu, mirasbırakanın ehliyetli olduğunu, özgür iradesiyle davalıyı mirasçılıktan çıkardığını, davalının alkol problemi olduğunu, tasarruf yetisinin olmadığını, sürekli borçlandığını, borçlarının davalı ... tarafından ödendiğini, psikiyatrik sorunlarının olduğunu, muris tarafından savcılığa şikayet edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Adli Tıp Kurumu raporuyla mirasbırakanın ehliyetli olduğunun ispatlandığı, irade sakatlığının ise ispatlanamadığı, bu nedenlerle vasiyetnamenin iptali talebinin reddi gerektiği, ancak ispat yükünün mirasçılıktan çıkarmadan yararlanan davalılara düşmesine karşın davalıların mirasçılıktan çıkarma sebeplerini ispatlayamadıkları gerekçesiyle davanın kabulüne, vasiyetname şeklinde yapılan mirasçılıktan çıkarma işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar vekili, davacının alkol alışkanlığının olduğunu, tasarruf yetisinin bulunmadığını, borçlarının sürekli davalı ... tarafından ödendiğini, davacının alkolik olması nedeniyle Aile Hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerini önemli ölçüde ihmal ettiğini, muris tarafından savcılığa şikayet edildiğini, davacının mirasçılıktan çıkartılmasına dayanak olarak gösterilen sebeplerin gerçekleştiğini, mirasçılıktan çıkarmanın geçerli olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, istinaf başvurusundaki gerekçeleri ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ehliyetsizlik ve irade sakatlığı nedenleriyle vasiyetnamenin iptali ile mirasçılıktan çıkarmanın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 190, 369, 370 ve 371. maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 557, 510 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İlk Derece Mahkemesince mirasçılıktan çıkarma nedenlerinin gerçekleşmediği kabul edilmiştir. Bu durumda, çıkarma nedeni bulunmasa da mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü sınırları içinde ortaya koyduğu iradesinin korunması, başka bir ifade ile ölenin son arzusuna tasarruf nisabı dahilinde kalan kısım için geçerlilik tanınması, bunun dışında kalan bölüm (saklı pay) ile sınırlı olarak tasarrufun iptaline karar verilmesi gerekirken (TMK.md.512/2) tasarrufun tümünün iptaline karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

3. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinde yer alan "Muris ...'ün Adana 7. Noterliğinin 26.03.2002 tarihli ve 6173 yevmiye No.lu vasiyetname şeklinde yapılan mirasçılıktan çıkarma işleminin İPTALİNE," ibarelerinin çıkartılarak yerine “Muris ...'e ait Adana 7. Noterliğinin 26/03/2002 tarihli ve 6173 yevmiye sayılı vasiyetname ile yapılan mirasçılıktan çıkarma işlemine ilişkin ölüme bağlı tasarrufun mirasçının saklı payı dışında yerine getirilmesine” ibarelerinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine; kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.02.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Lütfen hukuki adımlar atmadan önce uzman bir avukata danışınız.