Kaskoda Pert (Total) Araç Rayiç Değeri Hangi Tarihe Göre Hesaplanır?
Tek taraflı ya da çift taraflı bir kazada aracınız ağır hasar gördüyse ve sigorta şirketi aracı pert (total) kabul ettiyse, ödenecek tazminatın belkemiği tek bir soruya dayanır: Aracın rayiç (piyasa) değeri hangi tarihe göre belirlenecek?
Bu sorunun cevabı, cebinize girecek tutarı on binlerce lira değiştirebilir. Çünkü ikinci el araç fiyatları kısa sürede ciddi şekilde dalgalanır. Bu rehberde pert işleminde rayiç değerin hangi ana göre hesaplandığını, düşük ödeme yapıldığında izlenecek yolu ve değer kaybı kavramından farkını açıklıyoruz.
ℹ️ Kısaca Cevap
Kasko sigortasında sigorta tazminatı, rizikonun (kazanın) gerçekleştiği kaza tarihindeki rayiç değer esas alınarak hesaplanır. Ödeme tarihindeki veya kazadan sonraki bir aydaki fiyatlar esas alınamaz.
İçindekiler
Pert (Total) İşlemi Nedir?
Pert total (total loss); aracın onarım masrafının, aracın rayiç değerine yaklaşması veya onu aşması nedeniyle onarımın ekonomik bulunmaması halidir. Bu durumda sigorta şirketi aracı tamir ettirmek yerine, aracın değerini öder.
Pert kararında üç temel kalem öne çıkar:
Rayiç Değer Hangi Tarihe Göre Belirlenir?
Burası en kritik nokta. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'na göre sigorta şirketi aracı hasar tarihi itibariyle rayiç değerine kadar teminat altına almıştır. Tazminat hesabında esas alınacak değer, rizikonun gerçekleştiği andaki, yani kaza anındaki rayiç değerdir.
Temel kural: Aracın değeri, kazadan sonraki bir aya ait fiyat tablosuna veya ödeme tarihindeki güncel fiyatlara göre değil, tam olarak kazanın olduğu güne ait piyasa rayicine göre hesaplanır.
Bu ayrım neden bu kadar önemli? İkinci el araç fiyatları aylar içinde hızla değişebildiği için, yanlış bir tarihin esas alınması tazminatı sizin lehinize ya da aleyhinize on binlerce lira kaydırabilir. Sigorta şirketleri kimi zaman daha düşük rakam içeren ayı, sigortalılar ise daha yüksek ayı talep edebilir; oysa hukuken esas olan tek tarih kaza tarihidir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus
Size ödenen tutarın hangi tarihteki rayiç değere göre hesaplandığını mutlaka sorgulayın. Bilirkişi raporunda "Mayıs" yerine "Haziran" tablosunun esas alınması gibi tek bir tarih hatası bile, lehinize doğacak hakkı yok edebilir.
Çelişkili Bilirkişi Raporu ve İtiraz Hakkı
Rayiç değer çoğu zaman bilirkişi raporuyla belirlenir. Ancak her bilirkişi raporu geçerli kabul edilmez. Bir raporun hükme esas alınabilmesi için denetime elverişli olması gerekir.
Rapor Ne Zaman Geçersiz Sayılır?
- Kök rapor ile ek rapor birbiriyle çelişiyorsa,
- Aynı araç için iki farklı tutar gösterilip hangisinin neden esas alındığı açıklanmamışsa,
- Hesaplama yöntemi ve dayanak gerekçeler denetlenemiyorsa.
Bu hallerde yapılması gereken; önceki raporların da irdelendiği, çelişkilerin giderildiği, denetime elverişli yeni bir bilirkişi raporu alınmasıdır. Sigorta uyuşmazlıklarında bu denetim, Sigorta Tahkim Komisyonu (Uyuşmazlık ve İtiraz Hakem Heyetleri) ve temyiz aşamasında yapılır.
Sovtaj (Hurda) Bedeli ve Trafikten Çekme Belgesi
Pert işleminde hasarlı aracın (sovtaj) kimde kalacağı önemli bir tartışma konusudur. Eğer araç sigortalıda bırakılacaksa, bunun için sigortalının açık rızası aranır ve sovtaj bedeli tazminattan düşülür.
Aracın hurdası sigorta şirketine devredilecekse, genellikle trafikten çekme belgesi istenir ve araç, üzerindeki takyidatlardan (rehin, haciz vb.) arındırılmış şekilde teslim koşuluyla tazminat ödenir.
Pert Tazminatı ile Araç Değer Kaybı Aynı Şey mi?
Sıkça karıştırılan bu iki kavram tamamen farklıdır:
Kısaca: Araç tamir edilemiyorsa pert tazminatı, tamir edildi ama piyasa değeri düştüyse değer kaybı gündeme gelir. Hangi yola başvuracağınız, hasarın boyutuna ve poliçe ilişkisine göre değişir.
Düşük Ödemeye İtiraz: Adım Adım Süreç
✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?
Pert tazminatınızın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, büyük ölçüde rayiç değerin kaza tarihine göre belirlenip belirlenmediğine ve bilirkişi raporunun tutarlılığına bağlıdır. Düşük bir ödeme yapıldığını düşünüyorsanız, hak kaybı yaşamadan sürecinizi bir uzmanla değerlendirmeniz önemlidir. Kartal, Maltepe, Kadıköy, Pendik başta olmak üzere İstanbul Anadolu Yakası'nda kasko ve sigorta uyuşmazlıkları konusunda destek için Maya Avukatlık Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kasko pert ödemesi hangi tarihteki araç değerine göre yapılır?
Sigorta tazminatı, rizikonun (kazanın) gerçekleştiği gün itibariyle aracın rayiç (piyasa) değerine göre hesaplanır. Ödeme tarihindeki veya sonraki aylardaki fiyatlar esas alınmaz.
Sigorta şirketinin yaptığı pert ödemesi düşükse ne yapabilirim?
Önce hesabın kaza tarihindeki rayiç değere dayanıp dayanmadığını kontrol edin. Eksik ödeme varsa sigortaya yazılı başvuru, ardından Sigorta Tahkim Komisyonu yoluyla itiraz edebilirsiniz.
Pert tazminatı ile araç değer kaybı arasındaki fark nedir?
Pert tazminatı, onarılamayan aracın tüm rayiç değerinin ödenmesidir. Değer kaybı ise onarılan aracın kazalı kaydı nedeniyle ikinci el değerinde oluşan azalmadır.
Pert olan aracın hurdası kimde kalır?
Sovtaj bedeli düşülerek araç sigortalıda bırakılabilir; bunun için sigortalının açık rızası gerekir. Hurda sigortaya devredilecekse genellikle trafikten çekme belgesi ve takyidatsız teslim koşulu aranır.
Emsal Yargıtay Kararı
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 11.09.2025 T. 2025/7203 E. 2025/12216 K.
İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davalıya ... poliçesi ile sigortalı olan aracın 18.05.2022 tarihinde meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucunda hasarlanarak pert olduğunu, davalı tarafından ödeme yapılmadığını belirterek şimdilik kaydıyla 8.500,00 TL'nin ödenmesini talep etmiş, yargılama sırasında talebini 470.000,00 TL'ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; eksper incelemesi yapılmadığını, hasar dosyası dahi açılmadan ve evrak paylaşılmadan yeterli araştırma yapmalarına fırsat tanınmadığını, hasar tutarının haksız olduğunu, aracın onarımının ekonomik olmadığını, aracın onarımının ekonomik olup olmadığının Yargıtay ölçütleri ve bilirkişi marifetiyle tespiti gerektiğini, poliçedeki muafiyetlerin dikkate alınması gerektiğini, aracın onarımına dair belge sunulmadığından Katma Değer Vergisi'nden (KDV) sorumlu olmadıklarını, onarım hesabında piyasa koşulları dikkate alınarak iskonto uygulanması gerektiğini, avans faizi talebinin haksız olduğunu, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyeti'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 470.000,00 TL'nin 05.06.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İTİRAZ
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile itirazın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; aracın rayiç değerinin bilirkişi tarafından 385.000,00 TL olarak tespit edildiğini, 470.000,00 TL üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, poliçeye göre aracın hasar tarihi itibariyle piyasa rayiç değerine kadar teminat altına alındığını, riziko tarihindeki Mayıs ayı tablosuna göre karar verilmesi gerekirken Haziran ayı tablosunun esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, aracın onarımının ekonomik olmaması halinde pert total işlemi uygulanması gerektiğini, sovtaj bedelinin hatalı hesaplandığını, aracın hurdasının kimde kalacağına dair sigortalının açık rızasının alınmadığını, heyet tarafından hurdanın müvekkiline bırakıldığını, her halükarda trafikten çekme belgesi istenerek takyidatlardan ari şekilde teslim koşulu ile tazminat ödenmesine karar verilmesi gerektiğini, pert işlemi halinde çekme belgesinin ibrazının şart olduğunu, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini belirterek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; davacıya ait olup davalı ... şirketi tarafından ... Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınan araçta meydana gelen hasar bedelinin tazmini talebine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki betlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. ... Sigortası Genel Şartları'nın (KSGŞ) "Sigorta Bedeli" başlıklı 3.3.1.1. inci maddesinde; "Sigorta şirketi aracı hasar tarihi itibariyle rayiç değerine kadar teminat altına almıştır.
Sigorta tazminatının hesabında sigortalı menfaatlerin rizikonun gerçekleşmesi anındaki rayiç değerleri esas tutulur." düzenlemesi mevcuttur.
Hakem yargılaması sırasında alınan 06.01.2023 tarihli kök raporda; yapılan piyasa araştırmasına göre aracın piyasa değerinin 490.250,00 TL ila 505.313,00 TL arasında değiştiği, ikinci el değerlerinde son aylarda yaşanan artış/azalışlar, defter değeri ve pazarlık payı da düşülünce aracın kaza tarihindeki hasarsız rayiç bedelinin 385.000,00 TL olduğu belirtilmiş, hükme esas alınan 11.02.2023 tarihli ek raporda ise; dava konusu aracın Mayıs ayı piyasa rayiç bedelinin 385.000,00 TL olduğu belirtilmiş ve aynı raporda aracın Haziran ayı için piyasa değerinin 470.000,00 TL olduğu değerlendirmesi de yer almıştır.
Kaza tarihi 18.05.2022 olup, ... Sigortası Genel Şartları'nın yukarıda belirtilen hükmü gereğince aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin esas alınması gerektiği açık iken hakem heyetince aracın Haziran 2022 tarihindeki piyasa rayiç değerinin hükme esas alınması hatalı olduğu gibi, kök ve ek bilirkişi raporları içerik olarak birbiriyle çelişkili olup denetime elverişli görülmemiştir.
Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince, konusunda uzman farklı bir bilirkişiden, önceki raporların da irdelendiği ve çelişkilerin giderildiği, denetime elverişli şekilde bilirkişi raporu alınarak aracın kaza tarihindeki rayiç bedelinin hesaplanması ve sonucuna göre (temyiz edenin sıfatına göre kazanılmış hakkı da gözetilerek) karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmayıp kararın bozulması gerekmiştir.
3. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/17 nci, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 üncü Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesi (AAÜT)'nin 17/2 nci maddeleri bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT'de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5'i oranında vekâlet ücretine hükmedilmemiş olması bozmayı gerektirir.
VI. KARAR
1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Yukarıda (2) ve (3) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,
Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,
11.09.2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yazının sonuna geldiniz. Yazımızı beğendiğinizi umuyoruz.
Bu yazıyla ilgili veya başka herhangi bir hukuki sorunuzda tarafımızla iletişime geçmekten çekinmeyiniz. Mesajınızı bekliyoruz.
Maya Avukatlık Bürosu
© 2017- 2025
Maya Avukatlık Bürosu.
Tüm hakları saklıdır.