Ana Sayfa / Emsal Kararlar

Yayınlar

Emsal Kararlar

Mahkeme kararlarına ilişkin genel bilgilendirme yazıları.

Dekontta “Borç Verilmesi” Yazan Havale: Borç Karinesi ve İspat Yükü Kimde?

Dekontta “Borç Verilmesi” Yazan Havale: Borç Karinesi ve İspat Yükü Kimde?

Banka havalesinin açıklama kısmına “borç verilmesi” yazılması, ödünç ilişkisinin ispatında önemli bir iz bırakır. Peki bu ibare tek başına yeterli midir? Parayı gönderen de, parayı alan da hangi delillere ihtiyaç duyar?

Bu yazıda tüketim ödüncü (Consumption Loan), ispat yükü (Burden of Proof) ve itirazın iptali davası (Action for Annulment of Objection) çerçevesinde süreci iki tarafın bakış açısıyla ele alıyoruz.

Dekontta “Borç Verilmesi” Yazması Ne Anlama Gelir?

Kısa cevap: Havale açıklamasında “borç verilmesi” ifadesinin yer alması, paranın ödünç (tüketim ödüncü) olarak gönderildiği yönünde güçlü bir karine oluşturur. Bu karinenin aksini iddia eden taraf, iddiasını kesin delillerle ispat etmek zorunda kalabilir.

Tüketim ödüncü, bir miktar paranın devredilmesi ve aynı miktarın geri verilmesi taahhüdüne dayanan sözleşmedir (TBK m. 386). Kural olarak ödünç sözleşmesi için özel bir şekil şartı aranmaz. Senet düzenlenmemiş olsa bile sözleşme kurulabilir; asıl sorun ispat noktasında yaşanır.

Banka dekontu, paranın bir hesaptan diğerine geçtiğini gösterir. Açıklama bölümü ise paranın hangi amaçla gönderildiğine dair yazılı bir kayıt bırakır. Bu nedenle “borç verilmesi”, “ödünç” gibi ifadeler ispat sürecinde ağırlık taşır.

Banka Havalesi Tek Başına Borç İlişkisini İspatlar mı?

Kısa cevap: Havale yalnızca paranın hesaba geçtiğini gösterir. Paranın neden gönderildiği ayrıca ortaya konmalıdır; dekont açıklaması bu bağı kurmada belirleyici olabilir.

Para transferi; ödeme, iade, hibe, ticari alışveriş gibi pek çok sebeple yapılabilir. Açıklamasız bir havalede “borç verdim” iddiasını ispatlamak bu yüzden güç olabilir. Dekontta borç ibaresi bulunuyorsa, ödünç ilişkisi ile ödeme arasındaki bağın kurulması kolaylaşır.

ℹ️ Açıklamasız Havalelerde Durum Farklıdır

Dekontta hiçbir açıklama yoksa ispat külfeti ayrı bir değerlendirmeye tabidir. Bu konunun ayrıntıları için açıklamasız havale ödemesinde karine ve ispat külfeti yazısına bakılabilir.

Dekontta Borç Açıklaması Varsa İspat Yükü Kime Geçer?

Kısa cevap: Dekontta borç ibaresi bulunuyorsa havalenin ödünç olarak gönderildiği karine kabul edilir. Bu karinenin aksini ileri süren taraf, iddiasını kesin delillerle ispatlamakla yükümlü olur.

✅ Özet Kural

Yargıtay uygulamasında, açıklamasında borç verildiği yazan banka havalesi bakımından ödünç karinesi kabul edilmekte; havalenin başka bir sebeple yapıldığını söyleyen taraf aksini kesin delille ispat etmek durumunda kalmaktadır. Somut olayın koşulları her zaman ayrıca değerlendirilir.

Parayı Gönderen Açısından

  • Dekont ve banka kayıtları temel belgedir.
  • Açıklama kısmındaki borç ibaresi, ödünç iddiasını güçlendirir.
  • Paranın karşı tarafın hesabına geçtiği banka kaydıyla gösterilmelidir.

Parayı Alan Açısından

  • Yalnızca “borç almadım” demek çoğu zaman yeterli olmaz.
  • Havalenin başka bir hukuki sebebe dayandığı somut belgelerle gösterilmelidir.
  • Savunma, kesin delillerle desteklenmediğinde karine ayakta kalabilir.

“Eski Borcumu Ödüyordum” Savunması Ne Sonuç Doğurur? (Bağlantısız Bileşik İkrar)

Kısa cevap: Parayı aldığını kabul edip bunun başka bir sebeple (örneğin eski bir alacağın iadesi) yapıldığını söyleyen taraf, bu ek savunmayı kendisi ispatlamak zorunda kalabilir.

Hukukta bu durum bileşik ikrar (Compound Admission) olarak adlandırılır. Karşı taraf, parayı aldığını kabul ederken aleyhine bir sebep daha ileri sürer. Ek savunma, ikrar edilen olguyla doğrudan bağlantılı değilse ikrar bölünebilir.

  • Bağlantısız bileşik ikrar: İkrar bölünebilir; ek savunmanın ispatı savunmayı ileri süren tarafa düşer.
  • Bağlantılı bileşik ikrar: Kural farklıdır; ayrım somut olayın niteliğine göre yapılır.

Havalenin Başka Bir Sebeple Yapıldığı Nasıl İspatlanır?

Kısa cevap: Senet, ikrar ve yemin gibi kesin deliller gerekir. Tanık beyanı ve imzasız yazışmalar çoğu zaman tek başına yeterli sayılmaz.

Senet Borcun veya ödemenin yazılı belgeyle gösterilmesi. Ödeme makbuzu, ibraname gibi belgeler bu kapsamdadır.
İkrar Karşı tarafın, ileri sürülen olguyu mahkeme önünde veya yazılı olarak kabul etmesi.
Yemin Yemin teklif eden taraf, sonucun karşı tarafın yemin edip etmemesine bağlanabileceğini göz önünde bulundurmalıdır.
Tanık ve Yazışmalar Takdiri delillerdir. Senetle ispatı gereken işlemlerde tek başına yeterli olmayabilir.

ℹ️ Senetle İspat Sınırı

HMK m. 200 uyarınca, belirli parasal sınırı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatı gerekir. Sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve hukuki işlemin yapıldığı tarihteki tutar esas alınır. 2026 yılı için bu tutar 41.000 TL olarak uygulanmaktadır; güncel rakam ayrıca kontrol edilmelidir.

İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı Nedir?

Kısa cevap: Borçlu ilamsız icra takibine itiraz ederse takip durur. Alacaklı, itirazın iptali davası (Action for Annulment of Objection) açarak takibin devamını isteyebilir ve şartları varsa alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatı talep edebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

İtirazın iptali davası, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (İİK m. 67). Bu sürenin kaçırılması hak kaybına yol açabilir.

Alacaklı Açısından

  • Dava, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılır.
  • Alacak likit ise icra inkâr tazminatı istenebilir.
  • Uyuşmazlık ticari nitelik taşıyorsa dava öncesi arabulucuya başvuru zorunlu olabilir (TTK m. 5/A).

Borçlu Açısından

  • Ödeme emrine, tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmelidir (İİK m. 62).
  • İtiraz süresi kaçırılırsa takip kesinleşebilir.
  • Alacağın likit olmadığı savunulabilir; inkâr tazminatı bu şarta bağlıdır.

Verdiğiniz Parayı Geri Almak İçin Hangi Adımlar İzlenir?

Kısa cevap: Önce deliller toplanır, ardından vade ve ihtar durumu değerlendirilir; sonrasında icra takibi ve gerekirse itirazın iptali davası gündeme gelir.

1
Delilleri toplayın: Dekont, banka kayıtları, yazışmalar ve varsa tanık bilgileri düzenli şekilde bir araya getirilir.
2
Vade durumunu değerlendirin: Geri ödeme tarihi belirlenmemişse ödüncün muacceliyeti ve ihtar süreci önem kazanır. Ayrıntılar için TBK m. 392 kapsamında ödünçte muacceliyet ve ihtarname yazısına bakılabilir.
3
İlamsız icra takibi başlatın: Alacak, icra dairesi aracılığıyla takibe konulur ve borçluya ödeme emri gönderilir.
4
İtiraz hâlinde dava açın: Borçlu itiraz ederse bir yıllık süre içinde itirazın iptali davası açılır; ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk şartı kontrol edilir.

Para Gönderirken Dekont Açıklamasına Neden Dikkat Edilmelidir?

Kısa cevap: Açıklama kısmı, paranın gönderilme amacına dair en erken yazılı kayıttır. İleride çıkabilecek uyuşmazlıkta hem gönderen hem alan taraf için belirleyici olabilir.

  • Gönderen için: Ödeme sebebini açık ve doğru yazmak, yazışma veya sözleşmeyle desteklemek ispatı kolaylaştırır.
  • Alan için: Hesaba gelen paranın açıklaması gerçek ilişkiyi yansıtmıyorsa, durumun yazılı olarak kayda geçirilmesi değerlendirilebilir.
  • Her iki taraf için: Dekont, yazışmalar ve ödeme geçmişi birlikte düzenli saklanmalıdır.

Farklı ilişkilerde de benzer ispat tartışmaları yaşanabilir. Örneğin, işçiye açıklamasız havale gönderilmesi durumunda da ödemenin hukuki niteliği ayrıca ortaya konmalıdır.

✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Dekont, açıklama ve yazışmalar birlikte değerlendirildiğinde ödünç ilişkisinin ispatı güçlenebilir. Süreler (özellikle itiraz ve itirazın iptali süreleri) kaçırılmadan hareket etmek önemlidir. Konuyla ilgili somut durumunuzu hukuki açıdan değerlendirtmek için Maya Avukatlık Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Dekontta “borç verilmesi” yazması tek başına yeterli midir?

Bu ibare ödünç yönünde bir karine oluşturur; ancak karine aksi ispat edilebilen bir karinedir. Her somut olayda dekont, banka kayıtları ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.

Senet olmadan verilen borç para ispatlanabilir mi?

Ödünç sözleşmesi kural olarak şekle bağlı değildir. Ancak belirli parasal sınırı aşan işlemlerde senetle ispat kuralı gündeme gelir; banka dekontu ve açıklaması bu noktada önemli bir delil olabilir.

İtirazın iptali davası ne zamana kadar açılabilir?

İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (İİK m. 67). Ticari uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk şartı da ayrıca kontrol edilmelidir.

İcra inkâr tazminatı ne kadardır?

Alacak likit ise ve dava kabul edilirse, alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.

"Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Lütfen hukuki adımlar atmadan önce uzman bir avukata danışınız."

Emsal Yargıtay Kararı

Bölge Adliye Mahkemesi kararı ve ek kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalının banka hesabına 11.12.2017 tarihinde 96.300,00 TL, 20.12.2017 tarihinde 51.000,00 TL, 17.08.2017 tarihinde 80.000,00 TL, 24.08.2017 tarihinde 80.000,00 TL, 01.11.2017 tarihinde 150.000,00 TL, 03.11.2017 tarihinde 125.000,00 TL, 23.11.2017 tarihinde 150.000,00 TL ve 24.11.2017 tarihinde 69.000,00 TL olmak üzere toplam 801.300,00 TL borç para gönderdiğini, davalının değişik tarihlerde bu borcun 455.000,00 TL tutarını ödediğini, bakiye 346.300,00 TL'nin ise ödenmediğini, bakiye alacağın tahsili için davalı hakkında ... (...) İcra Müdürlüğünün 2019/93 Esas sayılı dosyasında ilamsız icra takibi yapıldığını, davalının icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek; davalının itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin davacıdan böyle bir borç para almadığını, aksine müvekkilinin daha önce göndermiş olduğu paraları davacının geri gönderirken borç veriyorum şeklinde gönderdiğini, müvekkilinin davacı hakkında Ortaköy Cumhuriyet Başsavcılığına nitelikli dolandırıcılıktan dolayı şikayetçi olduğunu, müvekkilinin banka dekontlarındaki açıklamalara dikkat etmediğini, müvekkilinin ... Müh. İnş. Mak. San. Tic. Ltd. Şti'nin sorumlusu ...'ü arayarak ... Hay. Tar. Ür. Gıda. İnş. Turizm San. Tic. Ltd. Şti.'ye yapmış oldukları inşaatın projeye uygun yapılmadığını bir çok eksik iş olduğunu, bu nedenle alacaklı olduklarını, gelip eksik işleri yapmalarını aksi halde dava açılacağını söylemesi üzerine davacı tarafın müvekkili aleyhine icra takibi başlattığını savunarak davanın reddine ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafından davalıya banka havalesi yolu ile gönderilen paralara ilişkin dekontların açıklama kısmına "Borç Verilmesi" yazıldığı, bu nedenle davacının davalıya göndermiş olduğu paranın ödünç olarak gönderildiğinin kabul edilmesi gerektiği, davalı vekili cevap ve ikinci cevap dilekçesinde her ne kadar davacı tarafından müvekkiline gönderilen paraların müvekkilinin davacıya daha önce vermiş olduğu paraların müvekkiline geri ödenmesine ilişkin olduğuna dair savunma yapmış ise de davalı vekilinin savunmasının bağlantısız bileşik ikrar niteliğinde olduğu bağlantısız bileşik ikrarın bölünebilir olduğu, ispat yükünün davalıda olduğu, bu nedenle davalının davacı tarafından gönderilen paraların, daha önce kendisinin davacıya göndermiş olduğu paraların geri ödenmesine ilişkin olduğuna dair savunmasını kesin deliler ile ispat etmesi gerektiği, davalı vekilinin yemin deliline dayanmayacaklarını bildirdiği, davalının havalelerdeki açıklamanın aksini kesin olarak ispat edemediği gerekçesiyle; davanın kabulüne, davalının ... (...) İcra Müdürlüğünün 2019/93 E sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'si oranındaki 69.260,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu havale dekontlarında gönderilen paranın borç olarak verildiğine ilişkin açıklama bulunduğuna göre karine olarak havalelerin tüketim ödüncü kapsamında geri ödenmek amacıyla gönderildiğinin kabulü gerektiği, davalı havalelerin mevcut bir borcun ödenmesi için gönderildiğini iddia ettiğine göre ispat yükü davalıya geçeceğinden havalelerdeki açıklamanın aksini kesin delillerle ispatlaması gerektiği, davalının yemin deliline dayanmayacağını bildirdiği, dava konusu olan ve borç açıklaması ihtiva eden banka havalelerinin borç verildiği karinesinin aksinin davalı tarafça ispatlanamadığı gerekçesiyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı süresi içinde davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesinin 28.11.2025 tarihli ek kararıyla; davalı aleyhine kabul edilen miktarın 346.300,00 TL olduğu, karar tarihi itibariyle HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca temyiz yasa yoluna başvurmak için gereken parasal sınırların altında kaldığı gerekçesiyle davalı vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; HMK’da 2025 yılında yapılan değişiklikle, istinaf ve temyiz parasal sınırlarının belirlenmesinde karar tarihi değil, davanın açıldığı tarihin esas alınacağını, eldeki itirazın iptali davasının da 14.03.2019 tarihinde açıldığını, dikkate alınması gereken parasal sınırın, 2019 yılı için yürürlükte bulunan temyiz kesinlik sınırı olduğunu, davacının müvekkiline gönderdiği banka transferleri için dekontlara “borç verilmesi” şerhini düştüğünü, bu ibarenin tek başına ispat yükünü tersine çevirmeyeceğini, tarafların uzun yıllara dayalı tanışıklıklarının olmadığını, bu kadar yüklü miktarın senet vb belge olmadan gönderilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin, ... Hayvancılık adına ... Mühendislik ile besi çiftliği inşaatı için anlaştığını; inşaat bedelini nakit ve/veya çekle peşin ödediğini, aralarında borç-alacak ilişkisi kalmadığına dair ibraname de düzenlendiğini, TKDK tarafından, proje ödemelerinin banka dekontlarıyla ispatlanması gerektiği, aksi halde projenin onaylanmayacağının bildirildiğini, danışman firma Duka aracılığıyla, ödemelerin ...–... arasında banka üzerinden gösterilmesi gerektiğinin taraflarına iletildiğini, davacı ile aralarındaki para akışının da bu çerçevede yapıldığını, davacının, müvekkilinden borcun istediğine dair; bir SMS, bir WhatsApp mesajı, bir e-posta, bir noter ihtarı, bir ses kaydı gibi en küçük somut delilin dahi sunulamadığını, tanık anlatımlarının BAM ve yerel mahkeme tarafından gerektiği ölçüde tartışılmadığını, alacak likit olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesinin de doğru olmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık tüketim ödüncünden kaynaklı itirazın iptali istemine ilişkindir.

1. Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın kesin olduğu gerekçesiyle, 28.11.2025 tarihli ek karar ile davalı vekilinin temyiz isteminin reddine karar verilmiş ise de; 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'nun 20. maddesi ile değişik 6100 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinin 2. fıkrası gereğince dava tarihi 14.03.2019 itibari ile (temyiz) kesinlik sınırı 58.800,00 TL olduğu anlaşılmakla, Bölge Adliye Mahkemesince verilen temyiz talebinin reddine ilişkin 28.11.2025 tarihli ek kararının kaldırılarak davalı vekilinin temyiz taleplerinin esastan incelenmesi gerekmiştir.

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında; hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa ilgili kanun maddelerinin doğru şekilde uygulanmasına, davacının davalıya gönderdiği paralara ilişkin olarak paranın borç olarak gönderildiğine ilişkin dekontta açıklama bulunması nedeniyle davacının iddiasını ispatlamasına, aksinin davalı tarafça kesin delillerle ispatlanmadığının anlaşılmasına göre davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin temyiz dilekçesinin reddine ilişkin 28.11.2025 tarihli ek kararın KALDIRILMASINA,

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin 27.10.2025 tarihli kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.05.2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi

Yazının sonuna geldiniz. Yazımızı beğendiğinizi umuyoruz.

Bu yazıyla ilgili veya başka herhangi bir hukuki sorunuzda tarafımızla iletişime geçmekten çekinmeyiniz. Mesajınızı bekliyoruz.

 

Maksimum dosya boyutu (Mb): 2