Boşanmada Yoksulluk Nafakası: SGK Kaydı ve Sigortalı Çalışmanın Belirleyici Rolü

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin güncel içtihadı ışığında yoksulluk nafakasının şartları, sosyal-ekonomik araştırmanın kapsamı ve kanun yolu aşamalarında —istinaf ile temyiz— nafakanın nasıl değerlendirildiği.

Yoksulluk Nafakası Nedir? Hukuki Çerçeve

Yoksulluk nafakası (spousal support / alimony), Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 175. maddesi uyarınca boşanma sonucunda ekonomik güçlüğe düşen eş lehine hükmedilen periyodik bir destek ödentisidir. Türk aile hukukunun en çok tartışılan kurumlarından biri olan bu nafaka türü, boşanmanın yarattığı ekonomik dengesizliği gidermeye yönelik tasarlanmıştır.

Temel ilke şudur: Boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek olan taraf, daha az ya da eşit derecede kusurlu olmak koşuluyla karşı taraftan yoksulluk nafakası talep edebilir. Bu nafaka hem kadın hem erkek tarafından istenebilmekle birlikte, uygulamada ağırlıklı olarak düşük gelirli ya da ev hanımı konumundaki kadın tarafından talep edilmektedir.

ℹ️ Yasal Dayanak: TMK m. 175

"Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz."

Kanun nafakayı süresiz olarak tanımlamış olsa da bu, sonsuza dek değişmeyeceği anlamına gelmez. TMK m. 176/4 uyarınca tarafların ekonomik koşullarının değişmesi halinde nafakanın kaldırılması veya miktarının yeniden belirlenmesi mahkemeden talep edilebilir.

Yoksulluk Nafakasının Şartları: Kanun Ne Diyor?

Mahkemelerin yoksulluk nafakasına hükmedebilmesi için şu koşulların bir arada gerçekleşmesi gerekir:

1
Boşanma davası açılmış ya da karar kesinleşmiş olmalı: Yoksulluk nafakası, boşanma davası kapsamında ya da kararın kesinleşmesinin ardından ayrı bir dava ile istenebilir. Evlilik hukuki olarak devam ederken bu nafaka türü talep edilemez.
2
Talep eden taraf boşanma yüzünden yoksulluğa düşmeli: Salt gelir yokluğu yetmez; yoksulluğun doğrudan boşanmadan kaynaklanması şarttır. Yargıtay içtihadına göre "yoksulluk", asgari insani ihtiyaçları karşılamakta güçlük çekilmesi biçiminde tanımlanmaktadır.
3
Talep eden tarafın kusuru daha ağır olmamalı: Eşit kusurlu olan taraf nafaka talep edebilirken, boşanmada ağır kusurlu bulunan taraf bu haktan yararlanamaz. Kusur değerlendirmesi mahkemece deliller ışığında yapılır.
4
Nafaka yükümlüsünün mali gücü bulunmalı: Yükümlü, kendi geçimini sağladıktan sonra nafaka ödeyebilecek ekonomik kapasitede olmalıdır. Mahkeme her iki tarafın ekonomik durumunu karşılaştırmalı biçimde inceler.

⚠️ Kritik Uyarı: Nafaka Talep Edilmeden Bağlanmaz

Yoksulluk nafakası mahkemece kendiliğinden hükmedilemez; talep şarttır. Boşanma davası sürerken talep edilmeyen nafaka, karar kesinleştikten sonra ayrı bir dava ile istenebilir; ancak bu durumda ispat yükü ve zamanaşımı açısından ciddi güçlükler doğabilir.

Sosyal-Ekonomik Durum Araştırması: Mahkeme Ne İnceler?

Nafaka taleplerinde yargılama sürecinin temel aşamalarından biri sosyal ve ekonomik durum araştırmasıdır. Aile mahkemesi bu araştırmayı ilgili ilçe adliyesi, kolluk veya muhtarlık aracılığıyla yaptırır. Araştırma tutanakları, nafaka kararının kurulmasında birincil dayanak belgelerden birini oluşturur.

Araştırmada Tespit Edilen Başlıca Unsurlar

  • Tarafların mesleği, eğitim durumu ve çalışma geçmişi
  • Düzenli bir gelire sahip olup olmadıkları
  • Üzerlerine kayıtlı taşınmaz veya araç bulunup bulunmadığı
  • Kira geliri, banka hesabı, hisse senedi ve benzeri servet unsurları
  • Bakmakla yükümlü olunan kişiler (çocuklar, yaşlı ebeveyn)
  • İkamet edilen konutun kime ait olduğu
  • SGK sigortalılık kaydı — e-devlet sorgusu ile tespit edilir

Bu araştırmanın eksik ya da yetersiz kalması, üst mahkemelerce bozma sebebi olarak kabul edilmektedir. Araştırma ile gerçek ekonomik durumun örtüşmediğinin sonradan anlaşılması halinde karşı taraf bu tutarsızlığı kanun yolu aşamasında delil olarak ileri sürebilir.

SGK Kaydı ve Sigortalı Çalışma: Nafakayı Nasıl Etkiler?

Uygulamada sıkça karşılaşılan kritik bir sorun şudur: Nafaka talep eden eş, yargılama sırasında ya da karar kesinleşme aşamasında sigortalı bir işe başlamıştır. SGK e-devlet kayıtları artık mahkemelerin her an sorgulayabildiği resmi verilerdir.

SGK kaydının varlığı tek başına yoksulluk nafakasını ortadan kaldırmaz. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre mahkeme şu üç soruyu yanıtlamak zorundadır:

🗓️ Ne Zamandan Beri Çalışıyor? Çalışmanın boşanma davasından önce mi, dava sürecinde mi yoksa karardan sonra mı başladığı belirleyicidir. Dava öncesi çalışmanın mahkemeden gizlenmesi ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
📊 Gelir Düzenli ve Sürekli mi? Kısa süreli, mevsimlik ya da asgari ücret düzeyinde bir istihdam yoksulluğu her zaman gidermeyebilir. Ücret bordroları ve banka hesap dökümleri incelenmesi gerekir.
⚖️ Tarafların Gelirleri Denk mi? İki tarafın net geliri arasındaki fark değerlendirilmelidir. Benzer gelir düzeyindeki eşler arasında nafakaya hükmedilmesi mümkün değildir.

Yargıtay, SGK kaydının dosyada mevcut olmasına karşın bu üç soruyu yanıtlamaksızın nafaka hakkında hüküm kuran kararları "eksik inceleme" gerekçesiyle bozmaktadır. Sırf "çalışıyor" tespiti nafaka talebini sonlandırmaz; tüm koşullar bir arada değerlendirilmek zorundadır.

⚠️ Dikkat: İstinaf veya Temyiz Aşamasında Gelen SGK Kaydı

İlk karar aşamasında bilinmeyen ya da dosyaya girmeyen SGK kaydı, istinaf ya da temyiz dilekçesiyle sunulduğunda yeni bir delil niteliği taşır. Üst mahkeme bu kaydı re'sen nazara almak zorundadır. Bu durum hem nafaka isteyen hem de nafakaya itiraz eden taraf açısından kritik bir hukuki fırsata dönüşebilir.

İstinaf Aşamasında Yoksulluk Nafakası İncelemesi

Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), nafaka uyuşmazlıklarında ilk derece mahkemesinin kararını hem usul hem de esas yönünden denetler. HMK m. 355 uyarınca istinaf incelemesi kural olarak ileri sürülen istinaf sebepleriyle sınırlıdır; ancak eksik inceleme ve kamu düzenine ilişkin hallerde mahkeme re'sen harekete geçmek zorundadır.

İstinaf Aşamasında Yapılabilecekler

  • İlk karar sonrasında öğrenilen SGK kaydı, maaş bordrosu veya banka hesap dökümleri istinaf dilekçesiyle dosyaya sunulabilir.
  • Nafaka miktarının fazla ya da yetersiz belirlendiği gerekçesiyle istinaf yoluna başvurulabilir.
  • İlk derece mahkemesinin araştırma eksikliği istinaf aşamasında giderilebilir; BAM yeniden araştırma yaptırabilir.
  • İstinaf dilekçesi kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilmelidir (HMK m. 345).

ℹ️ Önemli Usul Kuralı

BAM, dosyada mevcut tüm belgeleri —hangi tarafça sunulmuş olursa olsun— değerlendirmekle yükümlüdür. İstinaf aşamasında sunulan SGK kaydını nazara almaksızın ilk kararı onayan BAM hükmü, Yargıtay tarafından bozma kararıyla sonuçlanabilir.

Temyiz Aşamasında Nafaka: Yargıtay Ne Arar?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, nafaka uyuşmazlıklarında temyiz denetimini esas olarak "yoksulluğa düşme" koşulunun eksiksiz araştırılıp araştırılmadığı üzerinden yürütmektedir.

Yargıtay'ın Nafakada Temel Denetim Kriterleri

  • Eksik İnceleme Yasağı: Tüm maddi gerçekler eksiksiz araştırılmadan verilen karar tek başına bozma sebebidir.
  • SGK Kaydının Değerlendirilmesi: Dosyada mevcut SGK kaydının nafaka kararına etkisinin tartışılmaması bozma sebebidir.
  • Gelirin Sürekliliği Kriteri: Çalışmanın ne zaman başlandığı, ücretin düzenli ve sürekli olup olmadığı araştırılmalıdır.
  • Tarafların Gelir Denkliği: İki tarafın geliri birbirine yakınsa nafaka talebinin reddi gerekebilir; bu denge somut rakamlarla ortaya konmalıdır.

✅ Emsal Kararın Özü: Yargıtay 2. HD — 23.02.2026

İlk derece sosyal-ekonomik araştırmasında geliri bulunmadığı tespit edilen, ancak istinaf aşamasında dosyaya giren SGK kaydında sigortalı olarak çalıştığı görülen eş lehine, bu yeni bilgi irdelenmeksizin yoksulluk nafakasına hükmedilmesi "eksik inceleme" sayılmıştır. Yargıtay; çalışmanın ne zaman başlandığının, gelirin düzenli ve sürekli olup olmadığının ve tarafların ekonomik durumlarının yeniden usulünce araştırılmasını zorunlu kılmıştır.

Temyiz Süresine Dikkat

  • Temyiz dilekçesi BAM kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilmelidir (HMK m. 361).
  • Temyiz harç ve giderleri süresi içinde yatırılmalıdır; aksi hâlde başvuru reddedilir.
  • Temyiz dilekçesinde somut bozma sebepleri açıkça gösterilmeli; SGK kaydı, gelir denkliği ve çalışma başlangıcı gibi hususlar ayrıntılı biçimde vurgulanmalıdır.

Nafaka Talep Eden veya İtiraz Eden Ne Yapmalı?

Nafaka Talep Eden Taraf İçin

  • Gelir yokluğunuzu kanıtlayan belgeleri —banka hesap dökümleri, muhtarlık yazısı— eksiksiz toplayın ve dosyaya sunun.
  • Bakmakla yükümlü olduğunuz kişileri (çocuklar, yaşlı ebeveyn) belgelendirin.
  • Dava sürecinde işe girerseniz bunu avukatınıza hemen bildirin; SGK sorgusuyla tespit edilmesi çok daha olumsuz sonuçlar doğurabilir.
  • İstinaf ve temyiz sürelerini kaçırmayın; kararlar kesinleştikten sonra geriye dönük nafaka istenemez.

Nafakaya İtiraz Eden Taraf İçin

  • Karşı tarafın SGK sigortalılık kaydını avukatınız aracılığıyla dosyaya aldırın; bu kaydın varlığı eksik inceleme iddiasının temelini oluşturur.
  • Karşı tarafın çalışma süresini, ücret düzeyini ve gelirin sürekliliğini ispatlayan belgeleri (bordro, banka dökümleri) toplayın.
  • İstinaf dilekçenizde bu delillere açıkça dayanın; BAM'ın bunları görmezden gelmesi Yargıtay nezdinde bozma sebebi oluşturacaktır.
  • Nafaka bağlandıktan sonra karşı taraf işe girdiyse nafakanın kaldırılması (TMK m. 176/4) davası açma hakkınız mevcuttur.

✅ Hukuki Destek Almadan Adım Atmayın

Yoksulluk nafakası uyuşmazlıkları; sosyal-ekonomik araştırma, SGK sorgusu, istinaf ve temyiz aşamaları itibarıyla usul yoğun ve teknik bir süreçtir. Her somut olayın kendine özgü koşulları belirleyicidir. Maya Avukatlık Bürosu ile iletişime geçerek hukuki durumunuzu değerlendirebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışan kadın yoksulluk nafakası alabilir mi?

Çalışmak tek başına nafakayı engellemez. Belirleyici olan gelirin düzenli, sürekli ve yoksulluğu giderecek düzeyde olup olmadığıdır. Asgari ücretle çalışan, çocuk bakımı nedeniyle ek giderleri bulunan ya da kısa süreli istihdama sahip olan eş yoksulluk nafakasına hâlâ hak kazanabilir. Yargıtay, bu değerlendirmenin somut araştırmaya dayandırılması gerektiğini vurgular.

SGK kaydı yokken fiilen çalışan eşin durumu nedir?

Sigortasız (kayıt dışı) çalışma, tanık beyanı, işyeri kayıtları veya banka hesap hareketleriyle ispat edilebilir. Mahkeme bu durumu sosyal-ekonomik araştırma çerçevesinde değerlendirerek nafaka talebini reddedebilir ya da miktarı indirebilir.

Nafaka bağlandıktan sonra eşim işe girdi; nafakayı kaldırabilir miyim?

Evet. TMK m. 176/4 uyarınca nafaka alacaklısının ekonomik durumunun değişmesi halinde nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açılabilir. SGK sigortalılık kaydı bu davada en güçlü delillerden biridir.

İstinaf kararına karşı temyize gidebilir miyim?

Evet. BAM kararına karşı Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunulabilir. Temyiz dilekçesi kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde verilmelidir (HMK m. 361). Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan kaçırılması durumunda karar kesinleşir ve temyiz yolu kapanır.

Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Lütfen hukuki adımlar atmadan önce uzman bir avukata danışınız.

Emsal Yargıtay Kararı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi | 23.02.2026 T. | 2025/7435 E. | 2026/1998 K.

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı kadın vekili tarafından kusur belirlemesi, vekâlet ücreti, ziynet alacağı davasının reddi, manevî tazminat miktarı ve karşı davanın kabulü yönünden; davalı-karşı davacı erkek vekili tarafından asıl davanın kabulü, kusur belirlemesi, kadın lehine tazminata hükmedilmesi ve miktarı, nafakaya hükmedilmesi, manevî tazminat talebinin reddi yönünden temyiz edilmiş olup, kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve delillerin takdirinde hata görülmemesine göre davacı-karşı davalı kadın vekilinin tüm, davalı-karşı davacı erkek vekilinin ise aşağıdaki paragrafın dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için nafaka talep edenin boşanma yüzünden yoksulluğa düşeceğinin belirlenmesi gerekir. İlk Derece Mahkemesince yaptırılan sosyal ve ekonomik durum araştırması tutanaklarında kadının ev hanımı olduğu, ilkokul mezunu olduğu, evli ve 2 çocuğunun olduğu, gelirinin olmadığı, kira gelirinin olmadığı, adına kayıtlı menkul ya da gayrimenkul olmadığını, ikamet adresinde annesi babası ve kardeşleriyle kaldığını, bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının bulunduğu, ikamet ettiği konut babasına ait olduğu tespit edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince kadının boşanmakla yoksulluğa düşecek olması gerekçesiyle davacı-karşı davalı kadın lehine yoksulluk nafakasına hükmedilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince yoksuluk nafakası yönünden erkeğin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Mahkemece tarafların dosya içerisindeki sosyal ekonomik durumları değerlendirilerek kadının yoksulluk nafakası isteminin kabulüne hükmedilmiş ise de; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından dosya arasına alınan SGK kaydına göre kadının sigortalı olarak çalıştığı tespit edilmiştir.

Davalı-karşı davacı erkek vekilinin temyiz dilekçesi ile kadının çalıştığı iddiası ve dosyadaki SGK kaydında da kadının sigortalı olarak çalıştığının göründüğü dikkate alınmak suretiyle Bölge Adliye Mahkemesince tarafların yeniden usulünce sosyal ve ekonomik durumlarının etraflıca araştırılarak, kadının çalışıp çalışmadığı, çalıştığının tespit edilmesi halinde, ne zamandan itibaren çalıştığı, çalışması karşılığında elde ettiği gelirin düzenli ve sürekli olup olmadığı, tarafların gelirlerinin birbirlerine denk olup olmadığı tespit edilerek sonuca göre kadının yoksulluk nafakası talebi hakkında karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının kadın lehine hükmedilen yoksulluk nafakası yönünden erkek yararına BOZULMASINA,

2. Davalı-karşı davacı erkek vekilinin sair, davacı-karşı davalı kadın vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Adli yardımdan yararlanması sebebiyle başlangıçta alınmamış olan aşağıda yazılı karar ve ilam harcı ile temyiz başvuru harcının ...'ya yükletilmesine,

Temyiz peşin harcının istek halinde yatıran ...'ya geri verilmesine,

Dosyanının ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yazının sonuna geldiniz. Yazımızı beğendiğinizi umuyoruz.

Bu yazıyla ilgili veya başka herhangi bir hukuki sorunuzda tarafımızla iletişime geçmekten çekinmeyiniz. Mesajınızı bekliyoruz.

 

Maksimum dosya boyutu (Mb): 2