Hangi Hukuk Uygulanır?

MÖHUK m. 20 uyarınca miras, kural olarak ölenin milli hukukuna tabidir. Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında ise Türk hukuku uygulanır. Ölenin Alman vatandaşı olması, Türkiye'deki taşınmazların Türk hukukuna tabi olmasını değiştirmez.

📑 İçindekiler

1. Almanya'da Yapılan Mirasın Reddi Türkiye'de Geçerli mi?
2. Almanya'da Düzenlenen Vasiyetname Türkiye'de Geçerli mi?
3. Alman Veraset Belgesi (Erbschein) Türkiye'de Geçerli mi?
4. Vasiyetnamenin Açılmasında Hangi Mahkeme Yetkilidir?
5. Almanya'dan Türkiye'ye Miras İşlemlerinde Yol Haritası
6. Sıkça Sorulan Sorular

Kısa cevap: Almanya'daki ret beyanının Türkiye'deki mal varlığı bakımından dikkate alınması çoğu zaman tanıma ve tenfiz davasına bağlıdır. Bu dava belirli şartlara tabidir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun'un 50 ve 54. maddelerinde yer alan tenfiz şartlarının yabancı mahkeme kararında bulunduğu, 18.01.2018 tarihli mirasın ret kararının ve eklerinin yargılamanın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi içerisinde bulunmadığı, karar tarihi dikkate alındığında zamanaşımının dolmadığı gerekçesiyle davacının davasının kabulüne, Almanya ülkesi, Köln Asliye Hukuk Mahkemesinin No:3 VI 4366/17 sayılı, 18.01.2018 tarihli mirasın ret kararının ve eklerinin tanınmasına ve tenfizine, Türkiye'de infaz edilebileceğinin tespitine karar verilmiştir...

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, 09.04.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalıların muris ...'in mirasını dava konusu yabancı mahkeme kararları ile reddetmiş oldukları, Türk Hukuk sisteminde de mirasın gerçek reddinde hukuki açıdan bir ilam hükmünden bahsedilemeyeceği, mirasçının süresi içerisinde görevli mahkemeye ret iradesini beyan etmesi halinde bu durumun tespiti açısından mahkemenin özel kütüğüne yazılmasının yeterli olacağı, tanınması ve tenfizi istenilen yabancı mahkeme kararının da mirasın gerçek reddini tescil eden beyan niteliğinde bir karar olduğu, davalıların red beyanı tespit edilerek kararların adli görevli tarafından mahkeme kararı olarak imzalandığı, mahkeme mührünü ve apostilini taşıdığı, tenfiz şartlarının olduğu, yabancı mahkeme kararlarının münhasıran Türk mahkemelerinin yetkisine giren ve kamu düzenine aykırı bir karar olmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne; Almanya, Tempelpof- Kreuzberg Sulh Mahkemesinin Dosya No: 62 VI 842/13 sayılı 06.08.2013 tarihli ... ve ...'in mirasın reddine ilişkin, Spandau Sulh Mahkemesinin ...'in mirasın reddine ilişkin dosya No: 63 VI 255/13 63 I 130/13 sayılı 06.08.2013 tarihli kararının 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanununun 50 vd. maddeleri gereğince tanınmasına ve tenfizine karar verilmiştir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

TMK uyarınca ret süresi, mirasçının miras bırakanın ölümünü öğrendiği tarihten itibaren üç aydır. Alman hukukunda da ret süresi genellikle kısa tutulmuştur (kural olarak altı hafta, yurt dışı bağlantılı hâllerde altı ay). İki ülkedeki süreler ayrı ayrı takip edilmelidir. Süre kaçırıldığında mirasın borçlarından sorumluluk gündeme gelebilir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda; davaya konu mirasın reddine ilişkin yabancı mahkeme ilamının yapıldığı yer hukukuna uygun olmakla Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmadığı, Almanya Tempelhof - Kreuzberg Yerel Mahkemesinin 03.04.2017 tarih ve 61 VI 447/17 sayılı kararıyla muris ...'ın en yakın yasal mirasçılarının tamamı tarafından mirasın reddolunduğu belirtildiğine göre muris ...'ın kardeşi olan davacının mirasçı konumuna geçtiğinin söylenemeyeceği, zira ölenin en yakın mirasçıları tarafından reddedilen mirasın Sulh Hakimi tarafından iflas hükümlerine göre resmi tasfiyesi yoluna gidileceği, dolayısıyla da mirasçı konumunda olmayan davacının tanıma ve tenfiz talebi bakımından hukuki yararının mevcut olmadığı anlaşıldığından davalıların istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 08.03.2013 gününde verilen dilekçe ile Almanya mahkemelerince verilen davalıya ait mirasın reddi kararının tenfizinin istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 29.01.2015 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün evrak incelenerek gereği düşünüldü:

K A R A R

Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler usul ve yasaya uygun bulunduğundan yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA... 26.01.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Kısa cevap: Yapıldığı ülke hukukuna uygun düzenlenen vasiyetname şekil yönünden geçerli olabilir. Türkiye'deki taşınmazlar bakımından ise Türk hukukunun şekil kuralları ayrıca incelenir.

adli memur tarafından düzenlenen Frankfurt am Main Asliye Hukuk Mahkemesi-Tereke Mahkemesi-51 IV 133704/90 M numaralı ve 18.01.2018 tarihli kararın davacı ... tarafından kesinleştirilmesi talep edilmesi üzerine; mahkeme tarafından verilen 24.04.2018 tarihli çeviri cevabında, tasdikli vasiyetname sureti ve açılış protokolünün iade edildiği, açılış protokol ile vasiyetnameye kesinleşme verilemeyeceği, sadece mahkemece verilen ve itiraz edilebilecek kararlara kesinleşme şerhi uygulanacağı, vasiyetin açılması işlemi mahkemece verilmiş bir karar olmadığı için kesinleşme işlemi uygulanamayacağı bildirilmiştir.

Bu itibarla tanınması ve tenfizi talep edilen kararın, anılan mahkemenin kendi usul kurallarına göre vasiyetin açılması işlemi niteliğinde olduğu, mahkeme karar olmadığı için kesinleşme işlemi uygulanamayacağı, bu hâliyle 5718 sayılı Kanun'un 50 ve devamındaki maddeleri kapsamında tanımlanan tenfizi kabil bir ilâm niteliğinde olduğu söylenemez.

30.10.1987 tarihli Almanya Donauwörth'de düzenlenen vasiyetname incelendiğinde muris ve eşi ...'nın vefat etmeleri halinde karşılıklı olarak tek başına birbirlerini mirasçı tayin ettikleri, her ikisinin vefatı halinde ise murisin (kocanın) erkek kardeşi olan davalı ...'ı tek başına mirasçı olarak belirledikleri; murisin 03.06.1996 tarihli Bursa 15. Noterliği'nde düzenlettirdiği düzenleme şeklindeki vasiyetnamesi incelendiğinde ise, Türkiye'de bulunan ve tek tek saydığı taşınmazlar ile Türkiye Cumhuriyeti hudutlarında bulunan bilumum resmi ve hususi bankalardaki vadeli vadesiz hesaplarında bulunan paralarının tamamını eşi olan ... ...'a vasiyet ettiği görülmektedir...

İptali istenen 30.10.1987 tarihli vasiyet Alman Hukukuna uygun düzenlenmesi halinde geçerli olacağı açıktır. Ancak mahkemece dava konusu vasiyetnamenin Alman Kanunlarına uygunluğu yönünden yeterli inceleme ve araştırma yapılmamıştır. Bu itibarla mahkemece; dava konusu 30.10.1987 tarihli vasiyetnamenin yapıldığı ülke hukukunun muhtevasının araştırılması, bu hususta tarafların yardımının istenmesi, gerekirse vasiyetnamenin yapıldığı ülke hukukunun öngördüğü şekle uygun olarak yapılıp yapılmadığı konusunda uzman bilirkişiden rapor alınması; vasiyetnamenin, yapıldığı ülke hukukuna uygun olarak yapıldığının anlaşılması halinde ise davada ileri sürülen diğer iptal sebepleri de araştırılarak; sonucu dairesinde hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir. Bozmayı gerektirir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Husus

Yargıtay uygulamasında, vasiyetnamenin şekil geçerliliği değerlendirilirken yapıldığı ülke hukukuna uygunluğa ve Türkiye'deki taşınmazlar için Türk hukukunun şekil kurallarına farklı ağırlıklar verildiği görülebilir. Vasiyetnamenin düzenlendiği tarih, şekli ve Türkiye'de taşınmaz bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Hukuki işlemler, yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukuki işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddi hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. (MÖHUK. m. 7.) Miras ölenin milli hukukuna tabidir. Mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Ölüme bağlı tasarrufun şekline 7.nci madde hükmü uygulanır. Ölenin milli hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir. Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki milli hukukuna tabidir. ( MÖHUK. m. 20.) Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.

Somut olayda; vasiyetname ile murisin kardeşi davalı tüm servetin varisi tayin edilmiştir. Murisin serveti taşınmaz mallardan oluşmaktadır. O halde, taşınmaz mal vasiyetinin geçerli olması için Türk Hukuk sistemindeki usul ile yapılmış olması gerekir. Medeni Kanunun 532. ve takip eden maddelerine göre; resmi vasiyetname iki tanık huzurunda resmi memur tarafından düzenlenir. Ayrıca, vasiyetnamenin okunması, vasiyetçinin son arzularına uygun olduğunu beyan etmesi, tanıkların da bu hususa şahadet etmesi gerekir. Oysa vasiyetname içeriğinden murisin Alman dilini yeterince bilmemesi nedeniyle tercüman kullanıldığı, tanık bulunmadığı ve okunup, vasiyetnamenin son arzularına uygun olduğunun tasdik edilmediği anlaşılmaktadır. Mahkemece şekil şartlarına ilişkin yasal hükümler incelenmeden, ve vasiyetnamenin onaylı sureti getirtilmeden eksik inceleme ile davanın reddi usul ve kanuna uygun görülmemiştir... BOZULMASINA...

Tarafların ortak murisleri ... ve Bedriye'nin müşterek olarak .../Main şehrindeki ... Heinrich'in Noterliğinde 29.01.2002 tarihinde düzenledikleri ortak vasiyetnamenin 5718 sayılı MÖHUK’un 20. maddesi gereğince Türk Hukuku yönünden geçerli bir vasiyetname olup davanın tarafları arasında bu yönde bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Böyle bir durumda davacının 06.07.2017 tarihli dilekçesi ile tenfiz isteminde bulunduğu İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, Suadiye Mahallesi, 31 90... parsel sayılı taşınmazda kain 5 numaralı bağımsız bölüm yönünden mahkemece tapu iptal ve tescil kararı verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru görülmemiş, kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA...

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının babası olan muris ... ...'in Almanya-... Noteri Dr....'ın huzurunda 09.06.2004 tarih ve G 0975/2004 wü vesika No.lu vasiyetname ile davacıyı tek başına mirasçı kıldığını, murisin vefatı sonrasında ilgili ... Noteri aracılığı ile söz konusu vasiyetnamenin yetkili ve görevli mahkeme olan Ebersberg Veraset Mahkemesi'ne sunulduğunu ve ilgili mahkemenin hem davacıya hem de davalılara durumu bildirir gerekli tebligatları yaptığını ve 28.09.2005 tarihinde 154300 işlem numarası ile 09.06.2004 tarihli vasiyetnamenin açılmasına karar vererek vasiyetnameyi açtığını... belirterek... tanınması-tenfizine karar verilmesini talep etmiştir...

İlk Derece Mahkemesi... Ebersberg Vesayet Mahkemesi'nin 28.09.2005 tarih 154300 işlem ... vasiyetnamenin açılması kararının tanınmasına karar verilmiştir.

Kısa cevap: Yargıtay uygulamasında yabancı mahkemeden alınan veraset belgesinin tanınması veya tenfizi yoluna gidilememektedir. Türkiye'de yeni bir mirasçılık belgesi alınması gerekir.

1- 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Yasa'nın 20. maddesi, Türkiye'deki taşınmaz mallar hakkında Türk Hukuku'nun uygulanacağını, mirasın açılmasına, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümlerin ise terekenin bulunduğu yer hukukuna tabi olduğunu hüküm altına almıştır. Türk Hukuku'nda mirasçılık belgesi, aksi ispat edilinceye kadar mirasçıları gösterir. Bunun doğru olmadığı herhangi bir davada ileri sürülebileceği gibi, iptali ve düzeltilmesi de istenebilir. Yabancı bir mahkemeden alınmış veraset kararına Türk Hukuku'nun tanıdığı ve kabul ettiği değerden fazla bir güç de yükletilemez. Aksi her zaman ispat edilebileceğine göre tanınması veya tenfizi yoluna da gidilemez.

Davacılar vekili tarafından dosyaya bir sureti sunulan Münih Bölge (Sulh) Mahkemesi'nin 11.11.2010 tarihli ve 'Ortak Verasetname' başlıklı belgenin adli memur tarafından düzenlendiği anlaşılmakta olup dosya içerisinde davacıların nüfus kayıt örnekleri bulunmadığından denetimi de yapılamamaktadır. Bu durumda Türk Hukuku'na göre tanınması ve tenfizi mümkün olmayan yabancı mirasçılık belgesi esas alınarak dava dosyası kapsamından davacıların mirasçılık sıfatı tespit edilemediğinden, davacılar vekiline Türk Mahkemeleri'nden veya noterden yeni bir mirasçılık belgesi alması için süre verilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bu husus dikkate alınmaksızın karar tesisi doğru görülmediğinden davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın bozulması gerekmiştir.

Kısa cevap: Vasiyetnamenin açılması sulh hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Ölenin Türkiye'deki ikametgâhı belli değilse, nüfusa kayıtlı olduğu yer yetki bakımından esas alınabilir.

Dava, vasiyetnamenin açılması istemine ilişkindir. Turgutlu Sulh Hukuk Mahkemesi’nce, müteveffanın yerleşim yeri adresinin 'Almanya' olduğu ve Türkiye'deki ikametgahının tam olarak belli olmadığı ancak, dosyada mevcut nüfus kaydına göre ... İlçesi nüfusuna kayıtlı olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir...

murisin Türkiye'deki ikametinin tam olarak belli olmadığı, Nüfus Yasası’nın 4. maddesine göre ikametgahın belli olmaması halinde karine olarak nüfusa kayıtlı olunan yerin yerleşim yeri sayılacağının düzenlendiği, murisin Türkiye'deki ikametinin tam olarak belli olmaması nedeniyle nüfusa kayıtlı olduğu yerin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

✅ Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Almanya'da yapılan ret beyanı, vasiyetname veya veraset belgesinin Türkiye'deki etkisi; belge türüne, mal varlığının niteliğine ve sürelere göre değişir. Süreler kaçırılmadan belgelerin hukuki açıdan değerlendirilmesi önem taşır. Maya Avukatlık Bürosu'na dosyanızı ve belgelerinizi iletişim sayfası üzerinden iletebilir, hukuki danışmanlık talep edebilirsiniz.

Bu makalede yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz. Her somut olay kendi özel koşulları içinde değerlendirilmelidir. Lütfen hukuki adımlar atmadan önce uzman bir avukata danışınız.