‹ Geri

Vasiyetname Açılırken Tüm Mirasçıların Çağrılması Gerekmektedir

Sevdiğiniz birinin vefatından sonra, hazırlattığı vasiyetnamenin — sizin haberiniz olmadan, sizi mahkemeye çağırmadan — açılıp okunduğunu öğrenmek oldukça sarsıcıdır. Üstelik bu durumla karşılaşanlar genellikle şu soruyla baş başa kalır: "Mahkeme süreci bensiz tamamlandıysa artık itiraz edemez miyim?"

Yanıt açık: Hayır, haklarınız yok olmaz.

Türk hukuku bu konuda mirasçıyı koruma altına almaktadır. Yargıtay'ın son dönem kararları da bu güvenceyi bir kez daha teyit etmektedir. Bu yazıda, usulsüz vasiyetname açılması karşısında yasal mirasçı olarak neler yapabileceğinizi adım adım açıklıyoruz.

Vasiyetname Nasıl Açılır? Kanunun Mirasçıya Tanıdığı Güvenceler

Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 596. maddesi, vasiyetnamenin açılmasını katı kurallara bağlamıştır. Bu kurallara göre:

• Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra bir ay içinde yerleşim yeri sulh hakimi tarafından açılmak zorundadır.

• Vasiyetnamenin açılacağı gün, bilinen tüm mirasçılara önceden tebliğ edilmelidir.

• Mirasçılar bu duruşmaya katılmak isterlerse katılabilir; gelmemeleri hâlinde dahi vasiyetname açılır — ancak bu durum tebligatın yapılmış olmasını zorunlu kılmaz.

• Açılmanın ardından, her mirasçıya vasiyetnamenin kendisiyle ilgili bölümünün onaylı örneği tebliğ edilir (TMK md. 597).

Bu hükümler sadece usul kuralı değildir. Anayasal güvence altındaki hukuki dinlenilme hakkının (HMK md. 27) miras hukukuna yansımasıdır. Mirasçı, vasiyetnamenin içeriğini öğrenmeden hak düşürücü sürelerin aleyhine işlemeye başlayamaz.

Peki Ya Mirasçı Çağrılmadan Karar Verilmişse?

Bu tam olarak uygulamada sıkça yaşanan sorunlardan biridir. Sulh Hukuk Mahkemeleri zaman zaman, bilinen tüm yasal mirasçılar tespit edilmeden veya tebligat yapılmadan vasiyetnameyi açmaktadır. Bu durum iki farklı sorun doğurur:

1. Usul Hukuku Açısından: Mirasçının yokluğunda gerçekleştirilen bu işlem, o kişi yönünden usul ve yasaya aykırıdır. Hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilmiştir. Bu aykırılık, kararın temyiz yoluyla bozulmasına zemin hazırlar.

2. Hak Düşürücü Süreler Açısından: TMK md. 559 uyarınca, vasiyetname iptal veya tenkis davası açma hakkı:

• Tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahipliğini öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl,

• Her hâlde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı 10 yıl, iyiniyetsiz davalılara karşı 20 yıl geçmekle düşer.

⚠️ Kritik Nokta: Usulsüz tebligat nedeniyle vasiyetnamenin açıldığından haberdar olmadıysanız, 1 yıllık hak düşürücü süre sizin açınızdan henüz işlemeye başlamamış sayılabilir. Süre, ancak usulüne uygun tebligat yapıldığı ya da öğrenme tarihinden itibaren işler.

Vasiyetname İptal Davası: Ne Zaman, Nerede, Nasıl?

Dava Açmak İçin Aranan Koşullar

Bir vasiyetnameye karşı iptal davası açabilmek için aşağıdaki koşullardan en az birinin bulunması gerekir:

• Vasiyetname, şekil şartlarına uygun düzenlenmemiştir (sözlü, el yazılı veya resmi vasiyetname bakımından TMK 531-545).

• Mirasbırakan, vasiyetname düzenlendiği sırada ayırt etme gücünden yoksundu.

• Vasiyetname hata, hile, korkutma veya zorlama sonucu düzenlenmiştir.

• Vasiyetnamenin içeriği hukuka veya ahlaka aykırıdır.

Tenkis Davası: Saklı Pay İhlali

Vasiyetname geçerli olsa bile, mirasbırakan saklı pay mirasçılarını (alt soy, anne-baba, eş) tamamen devre dışı bırakamaz. Saklı payınız침 침해edilmişse, tenkis davası yoluyla bu oranın yasal sınıra indirilmesini talep edebilirsiniz.

Yetkili Mahkeme

Her iki dava türünde de yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesidir. İstanbul'da bu; Anadolu Adliyesi veya Çağlayan Adliyesi bünyesindeki Asliye Hukuk Mahkemeleri olabilir; murisin son ikamet ettiği ilçeye göre belirlenir.

Not: Vasiyetnamenin açılması (TMK 596) için yetkili mahkeme ise sulh hukuk mahkemesidir ve aynı ikamet ilçesine göre belirlenir.

Yabancı Uyruklu Mirasbırakanların Mirasçıları İçin Özel Durum

Mirasbırakanın Türk vatandaşı olmadığı durumlarda — örneğin Suriye, Almanya, Hollanda, Irak veya başka bir ülke vatandaşının Türkiye'de mal bırakması hâlinde — uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme meselesi daha karmaşık bir hal alır.

Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) md. 20 uyarınca:

• Miras hukuku bakımından kural olarak mirasbırakanın milli hukuku uygulanır.

• Ancak mirasbırakan, ölüme bağlı tasarruf serbestisi kapsamında Türk hukukunun uygulanacağını açıkça seçmiş olabilir.

• Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar bakımından ise kural olarak Türk hukuku geçerlidir.

Pratik Sonuçlar

• Yabancı uyruklu mirasbırakanın Türkiye'deki taşınmazları için vasiyetname açılması yine Türk Sulh Hukuk Mahkemelerinde yapılır.

• Mirasçıların yurt dışında ikamet etmesi hâlinde tebligat, uluslararası tebligat hükümleri (Lahey Sözleşmesi vb.) çerçevesinde gerçekleştirilmelidir.

• Usulsüz veya eksik tebligat riski, yabancı uyruklu mirasçılar için özellikle yüksektir. Bu nedenle süreci bir miras avukatı aracılığıyla takip etmek kritik önem taşır.

Tebligat Yapılmadan Açılan Vasiyetname Karşısında Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Öğrendiğiniz günü belgeleyin. Vasiyetnamenin varlığını ve içeriğini ne zaman, hangi yolla öğrendiğinize dair her türlü belgeyi (mesaj, e-posta, tanık beyanı) saklayın. 1 yıllık süre bu tarihten başlar.

2. Mahkeme dosyasına erişin. Sulh hukuk mahkemesindeki dosyaya vekâlet veya vasi sıfatıyla erişerek, tebligat işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığını inceleyin.

3. Mirasçılık belgenizi aldırın. TMK 598 uyarınca sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması, yasal konumunuzu ispat eden temel belgedir.

4. İptal veya tenkis davası için avukata başvurun. Dava açma kararınızı hak düşürücü süre dolmadan vermelisiniz. Süre kısa olduğu için gecikmemek hayati önem taşır.

Vasiyetname İptal Davasında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Vasiyetname açılırken çağrılmadım. Dava açmak için sürem var mı? Evet. TMK md. 559 uyarınca usulsüz tebligat nedeniyle vasiyetnameyi öğrenememiş mirasçılar için 1 yıllık hak düşürücü süre, vasiyetnameyi usulüne uygun öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlar. Durumunuzu değerlendirmek için bir miras avukatına danışmanız gerekir.

Vasiyetname mahkemede açılıp kesinleşmişse artık itiraz edemez miyim? Hayır, kesinleşmiş bir vasiyetnameye karşı yine de iptal veya tenkis davası açılabilir. Vasiyetnamenin açılıp kesinleştirilmesi, yalnızca belgenin varlığını tescil eden usuli bir işlemdir; içeriğinin hukuken geçerli olduğunu ispat etmez.

Saklı payım ihlal edildi ama vasiyetname geçerli görünüyor. Ne yapabilirim? Vasiyetname biçimsel açıdan geçerli olsa dahi, saklı pay mirasçısı olarak tenkis davası açma hakkınız bulunmaktadır. Mahkeme, saklı payınızı aşan kısmı tenkis ederek yasal sınıra getirir.

Yurt dışında yaşıyorum. Türkiye'deki miras davamı takip edebilir miyim? Türkiye'deki miras davalarını, vereceğiniz vekaletname ile yetkilendireceğiniz bir avukat aracılığıyla yurt dışından da takip ettirmeniz mümkündür. Tüm duruşmalara bizzat katılmanız zorunlu değildir.

Maya Avukatlık Bürosu Olarak Miras Hukuku Alanındaki Desteğimiz

Vasiyetname açılması, iptal, tenkis ve mirasçılık belgesi süreçleri; hem usul hukuku hem de maddi miras hukuku açısından teknik ve titiz bir çalışma gerektirmektedir. Maya Avukatlık Bürosu olarak İstanbul'daki miras davalarında Türk ve yabancı uyruklu müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava vekâleti hizmeti sunmaktayız.

Vasiyetname süreciyle ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

EMSAL KARAR

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi | Tarih: 06.10.2025 | Esas: 2025/3957 | Karar: 2025/4101

Mahkeme kararı bir kısım mirasçılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Suriye uyruklu …'in ölmeden evvel Mahkemeye müracaatı ile 11.06.1987 tarihinde tutulan tutanakla düzenlediği 1987/9 kasa numarası verilerek Mahkemede muhafaza edilen vasiyetnamesinin, atanmış mirasçı … tarafından mirasbırakanın 13.12.1999 tarihinde öldüğü bildirilerek açılıp okunmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

II. CEVAP

Hazine vekili duruşmada beyanında, vasiyetnamenin iptali konusunda dava açmayacaklarını belirtmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Fatih 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21.06.2000 tarihli ve 1999/1052 Esas, 2000/549 Karar sayılı kararıyla; mirasbırakanın vasiyetnamesinde adına kayıtlı bulunan menkul ve gayrimenkul mallarının tamamını …'a kalmasının vasiyet edildiğini, dosyaya ibraz edilen veraset belgesi ile tek mirasçısı olduğu anlaşılan Hazine tarafından vasiyetnameye karşı iptal ve tenkis davası açılmayacağının bildirmiş olduğu gerekçesiyle, itiraza uğramayan vasiyetnamenin kesinleştirilmesine, mansup mirasçıya talebi hâlinde mirasçılık belgesi verilmesine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Bir kısım mirasçılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; İstanbul Anadolu 11. Sulh Hukuk Mahkemesinin 14.03.2017 tarihli ve 2015/142 Esas, 20217/173 Karar sayılı kararında tespit edildiği şekilde müvekkillerinin muris …'in mirasçıları olduğunu, murisin yasal mirasçılarına usulüne uygun yapılan tebligat ile vasiyetnamenin açılıp okunması davasına davet edilmeleri gerekirken mahkemece bu işlemler yapılmaksızın yasal mirasçıların yokluğunda vasiyetnamenin açılıp okunmasına karar verildiğini, müvekkilleri tarafından açılan vasiyetnamenin iptali davasında, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından vasiyetnamenin açılıp okunmasına dair kararın kesinleştirilmesi gerektiğine dair karar verildiğini, bu nedenle mahkemeye başvuruda bulunulduğunu, vasiyetnamenin geçersiz olduğunu ileri sürerek, Mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, vasiyetnamenin açılmasına ilişkindir.

Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri Sulh Hâkimi tarafından açılır. Vasiyetname açılırken bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır ve okunur (TMK 596 md.). Vasiyetnamede vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmış ise, Sulh Hâkimi tarafından bu görev kendisine bildirilir (TMK. 550/3). Vasiyetnamenin açılışını müteakip mirasta hak sahibi her birine, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ olunur (TMK 597 md.). Lehlerine karşılıksız kazandırma yapılan kimselerin ve mirasçıların adresleri belli değilse kendilerine vasiyet ilânen tebliğ edilir (TMK 597/2). Sulh Hâkimi vasiyetnamenin kendisine teslimini müteakip gerekli koruma önlemlerini alır, olanak varsa ilgilileri dinleyerek yasal mirasçılara terekenin geçici olarak teslimine yahut resmen yönetilmesine karar verir (TMK 595/3).

Sulh Hâkiminin görevi vasiyetnameyi açarak, ilgililere tebliğ etmek, mirasçılara istekleri hâlinde bir mirasçılık belgesi vermek ve terekeye dahil malları yasal mirasçılara geçici olarak teslim etmek, yahut resmî yönetimi emretmekten ibarettir (HGK 13.02.1991 gün, 1990/2-648E.- 1991/65 K. sayılı karar).

Bu hâlde; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde hükme bağlanan "Hukuki Dinlenilme Hakkı" gereğince mirasçılara tebliğ işleminin yapılması suretiyle vasiyetnamenin açılmasında ön koşulun sağlanması (TMK 596, 597, 598) ve TMK'nın 596/2. maddesi uyarınca vasiyetnamenin murisin bilinen tüm mirasçılarına okunması gerekir.

Somut olayda; Mahkemece yukarıda yer verilen ilkeler dahilinde murisin bilinen mirasçıları araştırılmadan ve bu mirasçılara usulüne uygun şekilde tebligat yapılarak duruşmaya çağrılmadan, sadece Hazine vekili huzurunda vasiyetnamenin açılmış sayılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, kararın bozulması gerekmiştir.

IV. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Karara karşı karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

06.10.2025 tarihinde kesin olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY

I- 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun;

1- "Vasiyetnamenin açılması" kenar başlıklı 596. maddesinde;

• Vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılacağı ve ilgililere okunacağı,

• Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililerin vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılacağı,

• Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemlerin yapılacağı,

2- "İlgililere tebliğ" kenar başlıklı 597. maddesinde;

• Mirasta hak sahibi olanların her birine, gideri terekeye ait olmak üzere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneğinin hâkim tarafından tebliğ edileceği,

• Nerede olduğu bilinmeyenlere, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının ilân yoluyla tebliğ olunacağı,

II- Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet Ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün, "Vasiyetnamenin açılmasında usul" kenar başlıklı 36. maddesinde;

• Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, yerleşim yeri sulh hakimine tesliminden itibaren bir ay içinde açılması ve ilgililere okunması gerektiği,

• Vasiyetnamenin açılma gününü sulh hakiminin tespit edeceği,

• Adresi bilinen mirasçıların, mahkemece uygun görülecek usul ile vasiyetnamenin açılacağı gün ve saat belirtilerek davet olunacağı,

• Sulh hakiminin, davet edilen günde gelen mirasçılar huzurunda vasiyetnameyi açacağı,

• Davete rağmen hiçbir mirasçı gelmemiş olsa dahi vasiyetnamenin açılacağı,

• Açılan vasiyetnamenin okunacağı ve bu durumu tespit eden bir tutanağın düzenleneceği,

• Bu tutanağın hâkim, zabıt katibi ve hazır bulunan ilgililerce imzalanacağı,

• Vasiyetname resmi şekilde düzenlenmemişse, vasiyetnamenin metnine, imzasına ve tarihine dokunulmadan boş bir yerine, vasiyetnamenin okunduğu tarih yazılıp, hâkim, zabıt katibi ve hazır bulunan ilgililerce imzalanarak, okunaklı mahkeme mührü ile mühürleneceği,

• Vasiyetnamenin kâğıdında elverişli yer yoksa altına bir kâğıt yapıştırılacağı ve bu işlemin yapıştırılan kâğıtta tekrarlanacağı, kâğıtların yapıştırılma yerinin hâkim tarafından imzalanacağı ve gerekli sayıda okunaklı mahkeme mührü ile mühürleneceği,

• Açılan vasiyetnamenin hâkim tarafından güvenilir bir yerde saklanacağı,

• Miras bırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemlerin yapılacağı,

• Vasiyetname örneğinin, Türk Medeni Kanununun 597 nci maddesi uyarınca ilgililere tebliğ olunacağı, gerekirse Türk Medeni Kanununun 598 inci maddesine göre mirasçılık belgesi verileceği,

Hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükümlere göre; vasiyetnamenin açılması ve okunması sürecinde, vasiyetnamenin geçerliliğine ilişkin itirazlar tartışılmaz, bekletici mesele yapılmaz. Vasiyetnamenin konusuz kaldığına, vasiyetnamenin tenfizine karar verilemez; sadece, vasiyetnamenin açılması ve okunmasına yönelik bir tespit işlemi yapılır.

Yapılan bu işlem bir yargılama faaliyeti olmayıp, mirasbırakan tarafından düzenlenmiş bir vasiyetnamenin var olduğunu, gelenlerin huzurunda açılıp okunduğunu ve bu kişilerin vasiyetnamenin açıldığı tarihte vasiyetnameden ve içeriğinden haberdar olduklarını; vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmayan bilinen mirasçıların ise vasiyetnamenin kendilerine tebliğ edildiği tarihte vasiyetnameden ve içeriğinden haberdar olacaklarını tespite yarayan bir işlemdir.

4721 sayılı Kanunun 559. maddesi uyarınca, ölüme bağlı tasarrufların iptali ve tenkisine yönelik dava açma hakkı; davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden, iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer.

Bu hüküm uyarınca, vasiyetnameden kaynaklı ölüme bağlı tasarrufun iptali veya tenkisine yönelik dava için öngörülen bir yıllık hak düşürücü süre, vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunanlar için vasiyetnamenin açılma tarihinden, hazır bulunmayan mirasçılar için ise vasiyetname örneğinin kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır.

Vasiyetnamenin, tesliminden başlayarak bir ay gibi kısa bir süre içinde sulh hâkimi tarafından açılması ve ilgililere okunması emredici bir hükümle düzenlenmiştir.

Kanunun 596. maddesinde, vasiyetnamenin açılacağı tarihte hazır bulunmaları için tüm mirasçıların tespiti yerine, bilinebilen mirasçıların davet edilmeleri yeterli görülmüş, tebliğ işlemlerinde olabilecek eksiklik veya iadelere rağmen ve hatta davet edilenler gelmese dahi vasiyetnamenin hakim tarafından belirlenen günde açılıp okunması, hazır bulunmayanlara ise vasiyetname örneğinin tebliğ edilmesi hususu açık ve net bir şekilde ifade edilmiştir.

Vasiyetnamenin, belirlenen günde açılıp okunmasıyla bu tespit işlemi bitmiş olacağından, huzurunda vasiyetname açılıp okunan mirasçılar yönünden vasiyetnameye karşı yapılacak itiraz ve vasiyetnamenin iptaline ilişkin açılacak davanın hak düşürücü süre başlangıcı vasiyetnamenin huzurlarında okunduğu tarihtir.

Vasiyetnamenin açılıp okunduğuna ilişkin tespit işleminin temyiz konusu edilmesi ve devamında bozulmak suretiyle usulüne uygun tebligat yapılan mirasçıları da etkileyecek şekilde geçersiz sayılması yerine, vasiyetname örneği hiç veya usulüne uygun tebliğ edilmeyen mirasçı yönünden hak düşürücü sürelerin usulüne uygun tebliğ edildiği veya öğrenme tarihinden başlayacağı ve bu hususun açılacak olan iptal veya tenkis davasında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmek suretiyle temyiz dilekçesinin bu nedenlerle reddine karar verilmesi, kanunun sözüne ve ruhuna daha uygun olacaktır.

Vasiyetnamenin açılması; vasiyetnamenin açılıp okunduğunu tespit etmek suretiyle, vasiyet edenin kanuni mirasçıları ile lehine kazandırma yaptığı kişileri bilgilendirme ve kanuni haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlem olup bu işlemin geçersizliğini temin için temyizinin ve ortada mahkemenin yargılama faaliyeti kapsamında bir kararı olmadığından bozulmasının mümkün olmadığı, temyiz dilekçesin açıklanan gerekçelerle reddine karar verilmesi görüşünde olduğumuzdan, Sayın Çoğunluğun kararına katılamıyoruz.